Zompig zappende beat in ‘Bagatellen’

Door Jochem Valkenburg

Eigenlijk gaat alle muziek in eerste instantie over andere muziek. Louis Andriessen trok die conclusie uit de muziek van Stravinsky, maar er is nog altijd muziek die explicieter over andere muziek gaat. Dat bleek woensdag, tijdens een concert in het Muziekgebouw aan ’t IJ. Andriessens meesterwerk De Tijd (1981) was daar onderwerp van een ‘remix’ door bassist/elektronicus Gerry Arling, bekend van het loungeduo Arling & Cameron. Er bleek echter een fundamentele tegenstrijdigheid te bestaan tussen de gestileerde evocatie van tijdloosheid in Andriessens origineel en in Arlings gebruik van beats en basloopjes, die de tijd in feite keurig voor de luisteraar uitmeten. De inbreng van De Tijd bleef dan ook beperkt tot puur klankmatige elementen: samples van het verzengende beginakkoord en metalige interpuncties. Interessantere, maar minder vergaande ‘meta-muziek’ bood Spotting. In dit werk gebruikt Andries van Rossem elementen uit Catalogue d’oiseaux (1955-58) van componist en vogelaar Olivier Messiaen. Indrukwekkend was hoe pianist Ralph van Raat de oorspronkelijke, voor piano getranscribeerde vogelklanken speelde met romantische expressie. Toen die klanken werden opgepikt door een mechanische piano en, in ‘surround sound’, een elektronisch klankspoor, ontstonden prachtige nieuwe associaties.

Van de Duitser Heiner Goebbels klonk het nieuwe Bagatellen, dat onlangs in Groningen zijn première beleefde. In dit werk, met een grote rol voor elektrisch violiste Monica Germino, klinken samples uit Goebbels’ eigen eerdere werk. Het blijft wat hangen in een blok-achtige structuur, maar heeft toch sterke momenten, als tegen het einde een óók vogelachtige melodie van viool en klarinet klinkt boven een zompig zappende beat.

Gepubliceerd in:
Kunst & Film