Hollywood verwacht veel van 3D
Hollywood stort zich op de 3D-film. Die moet een bioscoopervaring bieden die het televisiescherm doet verbleken. En 3D is minder kwetsbaar voor piraterij.
Vanaf morgen is de animatiefilm Beowulf onder meer in een IMAX-3D-versie te zien, op 6 december gevolgd door de Philip Pullman-verfilming The Golden Compass, met Nicole Kidman en Daniel Craig. Vijfenvijftig jaar na de première van de eerste 3D-film, het lowbudget jungleavontuur Bwana Devil, moet 3D ook nu weer mensen massaal naar de bioscoop lokken.
Filmstudio’s experimenteren volop met de nieuwe mogelijkheden die digitale technieken hen bieden om films 3D te maken. Zelfs oude films kunnen nu naar 3D worden getransformeerd. George Lucas is bezig zijn Star Wars-cyclus diepte te geven en er zijn al wat minuten van The Wizard of Oz (Victor Fleming, 1939) en van Casablanca (Michael Curtiz, 1942) driedimensionaal gemaakt.
Vooralsnog is het eenvoudiger en goedkoper om animatiefilms 3D te maken. Moderne animatiefilms bestaan meestal alleen als digitale files die naar celluloid worden overgezet. Die digitale files kunnen makkelijker worden bewerkt tot 3D dan traditionele films, die eerst weer gedigitaliseerd moeten worden. Bij de nieuwe 3D-films wordt gebruik gemaakt van andere technieken, waardoor de kans op hoofdpijn, een bijeffect van het oude, analoge 3D-systeem, is geminimaliseerd.
Mensen zien diepte, omdat ogen een paar centimeter uit elkaar staan en daardoor enigszins verschillende beelden waarnemen. Het verschil tussen die twee beelden levert de informatie waaruit het visuele systeem een driedimensionaal beeld schept. De standaardoplossing voor een 3D-film is om hem met twee camera’s op te nemen en met twee projectoren te vertonen. Om ervoor te zorgen dat de filmkijker met elk oog het goede filmbeeld ziet, krijgt hij een bril op. In het bekendste systeem zijn de filmbeelden voor het linkeroog rood en voor het rechteroog groen (of andersom) en krijgt de kijker een rood-groene bril op.
Eén projector
Bij digitale projectie worden niet, zoals vroeger, twee projectoren gebruikt, maar projecteert een server twee streams, één voor elk oog, door één projector. Hierdoor is de kans op ‘ghosting’ (een miniem maar hoofdpijnverwekkend verschil tussen het beeld dat het linker- en rechteroog krijgen voorgeschoteld) tenietgedaan. Zo wordt volgens producent Jeffrey Katzenberg een 3D-brilletje weer net zo normaal als een zonnebril.
De historische parallellen tussen de opkomst van televisie in de jaren vijftig en de poging van Hollywood hierop met allerlei innovaties adequaat te reageren en de huidige situatie liggen voor het oprapen. Nu worden de Hollywoodstudio’s in hun omzet bedreigd door de opkomst van de thuisbioscoop en digitale piraterij. Het antwoord van de filmindustrie – zowel toen als nu – ligt in het aanzetten van de verschillen tussen de televisie en de filmervaring in de bioscoop.
Naast het benadrukken van het verschil in grootte tussen de (toen nog) kleine televisie en de Widescreen-formaten als CinemaScope, zocht Hollywood begin jaren vijftig naar iets waarmee het de toeschouwer een andere ervaring kon geven dan het platte (2D) televisiescherm. Tussen 1952 en 1955 maakte Hollywood vijftig 3D-films, waaronder Alfred Hitchcocks Dial M for Murder (1954) en The Creature from the Black Lagoon (Jack Arnold, 1954). Bioscoopbezoekers kregen een een roodgroene bril op en zagen karakteristieke 3D-effecten als ballen die de zaal ingegooid lijken te worden. Vrouwelijke sterren waren niet te beroerd hun puntige brassières in de strijd te werpen: de posterslogan bij een vooroverbuigende Jane Russell (The French Line, 1954) was: ‘J.R. in 3D – It’ll knock both your eyes out!’.
Of er een tweede Gouden Tijdperk van de 3D-film komt, valt op dit moment nog moeilijk te voorspellen. De 3D-brillen blijven wat ongemakkelijk en als de noviteit er weer van af is, bestaat de kans dat de toeschouwer er niet meer speciaal voor naar de bioscoop gaat, hoe spectaculair de diepte-effecten ook zijn.