‘Met Nederlands-Indië zijn wij nog lang niet klaar’
Hella Haasse was verrast dat haar boek is uitgekozen. „Voor mij is het vooral een tekst uit mijn verleden.” Maar ze vindt het mooi dat haar boek voor veel mensen nog steeds betekenis heeft.
Amsterdam, 8 jan. De 61 jaar oude klassieker Oeroeg van Hella Haasse staat komende herfst centraal in de manifestatie ‘Nederland Leest’. De Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) zal het boek dan gratis verspreiden onder de leden van de openbare bibliotheken. De oplage zal het miljoen exemplaren benaderen.
Oeroeg is Haasses debuut. Het boek over de vriendschap tussen een Nederlandse en een Indische jongen verscheen in 1948 als Boekenweekgeschenk. Haasse (die volgende maand 91 wordt) was verrast dat het boek door de CPNB is uitgekozen voor Nederland Leest. „Voor mij is het vooral een tekst uit mijn verleden. Maar als de CPNB denkt dat Oeroeg na al die jaren nog zo veel mensen iets te zeggen heeft, vind ik dat natuurlijk mooi.”
Hoe is Oeroeg destijds ontstaan?
„Ik had al wat poëzie en vertalingen gepubliceerd en toen ben ik benaderd met de vraag of ik mee wilde doen aan de prijsvraag waarmee de auteur van het Boekenweekgeschenk werd bepaald. Vervolgens heb ik het boek in één ruk geschreven, van de eerste tot de laatste bladzijde. Ik deed er in totaal maar een week of zes over. Het is de enige keer dat ik op die manier een boek heb gemaakt. Ik moest in die tijd duidelijk iets kwijt.”
Wat was dat dan?
„Ik schreef het boek in de tijd van de politionele acties, toen duidelijk werd dat de Indische wereld en de tijd die ik erin beschrijf voorgoed voorbij waren. Indië heeft mij in mijn jeugd gevormd. Ik wilde die sfeer laten zien van de bossen, de sawa’s, de grote ondernemingen.”
Als u het nu terugleest, wat denkt u dan?
„Degene die dat toen schreef, was oprecht en spontaan, het boek was recht uit mezelf geschreven. Maar het is bijvoorbeeld ook een boek zonder bijzondere compositie. Ik ben in de loop der jaren natuurlijk wel gegroeid als schrijver.”
Wat hoopt u dat mensen nu nog uit het boek halen?
„Ik krijg nog steeds brieven van jonge lezers die zich aangetrokken voelen tot het onderwerp en de motieven van het boek. Indië heeft het bewustzijn van veel mensen diepgaand beïnvloed, onder wie veel schrijvers.”
Harry Mulisch, van wie ‘Twee vrouwen’ vorig jaar centraal stond in Nederland Leest, ging ter promotie van de actie naar Nice. Gaat u nog veel ondernemen?
„Nee hoor. Het gaat ook niet om mij, maar om het doel van de actie zelf. Mensen aan het lezen krijgen en dan vooral van iets dat niet gewoon wordt naverteld, maar een verhaal met beelden en suggesties. Veel mensen hebben dat nooit geleerd. Dáár gaat het om en niet om mij.
„Nederlands-Indië is een onderwerp dat in ons collectieve geheugen zit. Met dat onderwerp zijn wij nog niet klaar.”