Kunsthandel op de Tefaf in Maastricht
Kunstbeurs Tefaf is een ontmoetingsplaats voor mensen die nog geld hebben. Bestuurslid James Roundell vindt dat de crisis vraagt om hoge kwaliteit en scherpe prijzen.
Maastricht, 13 maart. Lucio Fontana (1899-1968) is één van de verrassende lievelingen in de betere kringen van kunstliefhebbers. Dat is dit jaar nog sterker dan anders op de Tefaf, de luxe beurs voor kunst, sieraden en antiek in Maastricht. Galerie Ben Brown Fine Arts heeft maar liefst drie Fontana’s in zijn verder vrijwel lege stand hangen. De hele achterwand heeft Brown zelf maar even voorzien van zes van die ferme sneden waar Fontana bekend om staat.
„Hoezo, wat bedoel je, dit is een echte Fontana hoor”, zegt Brown over het 4 meter hoge en 8,14 meter brede gevaarte. „Het is een plafond dat hij in 1960 maakte voor het appartement van Antonio Melandri in Milaan. Toen hij het eind jaren zeventig verkocht, liet de nieuwe eigenaar het hangen. Ik heb het er deze herfst uitgehaald.”
Niet echt een impulsaankoop
Brown neemt me mee naar de achterkant en laat zien hoe het gips en stuc met ijzer verstevigd is. De vraagprijs is 5,75 miljoen euro en aan het einde van de dag waren er veel belangstellenden geweest, waarvan twee volgens Brown serieus aan kopen dachten. „Maar het schept nogal een verplichting, niet echt een impulsaankoop.”
Galerie Daniella Luxembourg & Amalia Dayan met vestigingen in Londen en New York is nieuw dit jaar onder de 239 galeries, antiquairs en kunsthandels op de Tefaf. Net als mededebutant Brown aan de andere kant van het gangpad kiest Luxembourg voor een entree met een bang. Haar blikvanger is een bijna echt kanon dat gericht staat op het hart van de beurs.
Crisis als begin nieuwe kunstperiode
Disasters, heet de expositie die Catherine Keller samenstelde. Achterin een grijze Fontana met vier sneden, waarvan één schuin, en een rode Warhol uit zijn serie Car Crashes . „Natuurlijk verwijst het naar de huidige economische ramp”, zegt Keller. „Maar creativiteit wijst ook voorbij de ellende. Zo’n periode is vaak het begin van nieuwe kunst.”
Pino Pascali’s kanon van geverfd hout en oud metaal heet Bella Ciao, wat verwijst naar een lied dat de Italiaanse Partizanen zongen in de Tweede Wereldoorlog. De Picasso, een groot stilleven met prei en schedel, is uit 1945. Noch ist Polen nicht verloren van Anselm Kiefer verwijst naar de Duitse verovering van Polen. Het is een indrukwekkend schilderij met in dikke verf portretten van oorlogsheld Von Schlageter en de romantische schrijver Von Kleist. „Beiden zijn door de nazi’s misbruikt in hun propaganda.”
Tefaf als ontmoetingsplaats
De Tefaf opent vandaag voor het publiek. Gisteren waren er alleen genodigden en dat zijn er net als vorig jaar zo’n 9.000 uit de hele wereld. Museumdirecteuren, modeontwerpers, verzamelaars, iedereen die iets is liep in de ‘straten’ van de kunststad die de Tefaf de komende tien dagen is. Overal geroezemoes, mensen die elkaar herkennen. Mannen met zichtbaar nog genoeg geld op de bank en vrouwen op elegante hakken. Tefaf is ook een ontmoetingsplaats.
Als je van de wijk met 20ste-eeuwse kunst wandelt naar waar de kunsthandels met oudere meesters zich presenteren, hoor je het geroezemoes van toon veranderen. Het is wat zachter en het klinkt minder opgewonden. Dat past bij hoe het segment zich onder de gevreesde kredietcrisis houdt. Kunst die al langere tijd zijn waarde heeft bewezen, verliest die minder snel dan de snel opgekomen eigentijdse sterren.
Bij kunsthandel Dickinson blijven je voeten wegzakken in het romige tapijt. De stand lijkt een woonhuis. In één van de met lichtblauwe stof behangen kamers valt het oog op een doek van de 17de-eeuwse Italiaanse schilder Luca Giordano, een schets in olieverf voor zijn muurschildering in de Gerolamini kerk in Venetië. Mensen en dieren reageren verschrikt op iets dat pas na wat zoeken opvalt: Jezus die met een karwats de handelaren uit de tempel jaagt. Gaat die Giordana over de toestand die de bankiers van deze wereld hebben gemaakt? „Zo heb ik er nog niet naar gekeken”, zegt James Roundell, directeur van Dickinson en Tefaf-bestuurslid.
Hoge kwaliteit tegen scherpe prijzen
Reageren op de crisis doe je als kunsthandel volgens Roundell met hoge kwaliteit tegen scherpere prijzen. En kwaliteit is wat er aan zijn muren hangt: Kandinsky, Renoir, Moore, Léger, Constable, Picasso, Klimt, etc. En een schitterende Van Gogh. Het is een gezicht op het park van het hospitaal Saint Paul uit najaar 1889. Twee boomstammen waartussen je een parkje ziet met bomen van oranje, rode en groene verfstreepjes. Alles streeft omhoog naar waar de streepjes overgaan in de blauwe hemel. Prijs: 25 miljoen euro.
Achter de deur naar het kantoortje hangt een rode Fontana. „Op verzoek van een geïnteresseerde verzamelaar”, zegt mededirecteur Bona Colonna Montagu. „Fontana is een moderne klassieker. Hij is niet zoals Richard Prince in een paar jaar in waarde verhonderdvoudigd maar al veertig jaar een gestage stijger. Fontana is een betrouwbare blue chip die ook in de smaak valt bij een publiek dat oude meesters verzamelt. Hij is tijdloos, de Italiaanse Mark Rothko.”
Veiling Yves Saint Laurent als hoopgever
De naam van Yves Saint Laurent viel gisteren vaak. De zeer succesvolle veiling van zijn verzameling gaf de kunstmarkt hoop en er is in ieder geval één dingetje van hem nu in Maastricht aanwezig. Bij de Parijse Galerie J. Kugel staat een 18de-eeuws gouden snuifdoosje met op het deksel een hondje van grijs agaat. De verkoper draait het om en laat het stickertje met lotnummer 104 van de YSL-veiling zien. Kugel kocht het voor 32.200 euro terug van de ontwerper. Hoeveel het nu moet kosten, mag de medewerker niet zeggen.