Prijs der Nederlandse Letteren voor Nooteboom

Den Haag, 5 juni. Cees Nooteboom krijgt dit najaar de Prijs der Nederlandse Letteren 2009. Dat heeft de Nederlandse Taalunie, die de prijs toekent, laten weten.

De prijs bedraagt 40.000 euro en een trofee die Nooteboom zal ontvangen uit handen van koning Albert van België.

Kosmopoliet

Het heeft iets toepasselijks dat de klassieke kosmopoliet en in Europa veelvuldig gelauwerde schrijver Nooteboom (Den Haag, 1933) bekroond wordt tijdens de Europese verkiezingen. In boeken van deze chique zwerver draait het immers steeds om dwalen, door ideeën en de geest, door heden en verleden, door droom en herinnering, om reizen van toeval naar willekeur, van heimwee naar berusting, en uiteindelijk de dood. De verteller Nooteboom is vreemdeling van beroep, beschouwend, afstandelijk, weemoedig, of het nu in zijn reisliteratuur is of in romans, verhalen, novellen, poëzie of essays.

Debuut

Nooteboom debuteerde in 1955 met Philip en de anderen. Bekende romans van zijn hand zijn verder Het lied van schijn en wezen (1981), Rituelen ( 1980) en Allerzielen (1998). Zijn meest recente publicaties zijn de verhalenbundel 's Nachts komen de vossen en Ultima Thule, verslag van een reis naar Spitsbergen, met foto's van zijn vrouw Simone Sassen.

Diepzinnig en filosofisch

De jury die hem voordroeg, onder voorzitterschap van de Vlaamse emeritus hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde Anne Marie Musschoot, noemt zijn oeuvre diepzinnig en filosofisch. Volgens de jury is de grote kracht van zijn reisverhalen, maar ook van zijn romans, dat ze de geschiedenis recht doen, maar nergens louter realistisch zijn.

Erkenning in buitenland

Het is gewoonte bij Nooteboom te melden dat hij, vanwége die soms loden ernst en filosofische diepzinnigheid, in het buitenland, vooral Duitsland, veel meer aanzien en erkenning geniet dan hier. De Duitse filosoof Rüdiger Safranski publiceerde een eerbetoon-in-boekvorm aan Nooteboom, de Spaanse literatuurkenner Alberto Manguel noemde hem, in een in NRC Handelsblad gepubliceerde ode, 'de schepper van het land dat hij doorkruist', en 'de Nederlandse Diderot'. Nooteboom werd in het buitenland vaak bekroond, kreeg in 1993 de Aristeionprijs voor Europese literatuur en ontving vorig jaar een eredoctoraat van de Freie Universität Berlin. De jury's van Nederlandse prijzen lijken dit niet langer op zich willen laten zitten. Met de Constantijn Huygensprijs (1992), de P.C. Hooftprijs (2004) en nu de Prijs der Nederlandse Letteren op zijn naam, is het met de vaderlandse officiële erkenning althans beter gesteld dan een decennium geleden.

De laureaat is volgens de Taalunie in elk geval zeer enthousiast over zijn onderscheiding. ,,Ik ben net terug van een lange reis uit Azië en Australië waar ik vorige week heb opgetreden op het festival van Sydney. Ik heb de hele dag en de halve nacht gevlogen, en ben nu een beetje beduusd van dit nieuws. Het is wel een schitterend thuiskomen.''

Negentiende winnaar

Cees Nooteboom is sinds de instelling van de prijs in 1956 de negentiende winnaar van de Prijs der Nederlandse Letteren. Eerdere laureaten waren onder meer J.C. Bloem (1965), Willem Frederik Hermans (1977), Hugo Claus (1986), Gerrit Kouwenaar (1989), Harry Mulisch (1995), Hella S. Haasse (2004) en Jeroen Brouwers, die in 2007 de prijs weigerde. De Vlaams-Nederlandse Taalunie kent de Prijs der Nederlandse Letteren om de drie jaar toe aan een auteur waarvan het werk een belangrijke plaats inneemt in de Nederlandstalige literatuur.