Eindelijk eeuwig jong in een digitale box

Amsterdam, 9 sept. Lang voorbij is de tijd dat popmuziek alleen voor de jeugd was. Oudere liefhebbers van ‘klassieke rock’ uit de jaren zestig en zeventig worden aan de lopende band bediend met luxe museumdozen vol digitaal opgepoetste versies van hun oude favorieten, vaak aangevuld met uren niet eerder uitgebrachte muziek – en gepraat – uit de studioarchieven.

Na de langverwachte eerste archiefbox van Neil Young, met onbekende nummers, filmpjes en foto’s, verscheen vorige maand een ‘Woodstock’-box om het veertigjarig jubileum van dat legendarische popfestival te markeren. Deze maand komt de eveneens langverwachte doos met remasters van The Beatles, waarbij de muziek veel aan warmte, helderheid en volume heeft gewonnen. Binnenkort verschijnt ook het complete oeuvre van Jimi Hendrix opnieuw. Later deze maand komt dan nog een box uit met een overzicht van psychedelische rock uit Californië. In oktober bereikt een project om muziek van The Rolling Stones opnieuw uit te brengen een climax met een ‘uitgebreide’ editie van het live-album Get Yer Ya Ya’s Out.

De wederopstanding van zoveel oude giganten heeft technische, artistieke en natuurlijk commerciële achtergronden. Moderne digitale technieken maken het, na jaren van ploeteren met zompig cd-geluid, mogelijk oude opnames te laten horen zoals de luisteraar ze niet eerder heeft gehoord – een ongewone gewaarwording, om na dertig jaar een oude favoriet voor de eerste keer ‘echt’ te horen.

Monument

De artiesten zelf, inmiddels vaak de zestig al gepasseerd, streven er naar een monument voor zichzelf op te richten. Commerciële overwegingen komen daar nog bij. De muziekindustrie, geplaagd door illegaal downloaden via internet en teruglopende inkomsten uit cd’s, kan nu oude muziek recyclen voor oud en jong publiek.

De The Beatles-heruitgaven van vandaag zullen uit bovenstaande opsomming verreweg de grootste omzet genereren, ook al omdat de grootste popgroep aller tijden zijn nummers nog altijd niet digitaal aanbiedt via betaalde platforms.

Is de oudere, kapitaalkrachtige popliefhebber een laatste strohalm voor de platenindustrie die zijn omzet aan fysiek product drastisch heeft zien kelderen? Niet per definitie, zegt managing director Roy Teysse van Universal, onder meer verantwoordelijk voor ‘strategic marketing’ van catalogusmateriaal op verzamel-cd’s, boxsets en heruitgaven.

Mooie boxen

Terwijl Nederland internationaal achterblijft bij de verkoop van betaalde downloads, stelt Teysse vast dat van artiesten als U2, Acda & de Munnik en Ilse de Lange nog wel degelijk veel tastbare cd’s verkocht worden. Verzamelalbums van Steely Dan en J.J. Cale deden het met behulp van televisiereclame verrassend goed en in de verkoop van Hitzone-compilaties zit zelfs een stijgende lijn. „Het is de kunst om de consument waar voor zijn geld te geven, met mooie digi-packs en zorgvuldig samengestelde boxen. Mensen die van Jack Johnson houden, kun je duidelijk maken dat de muziek van J.J. Cale ook heel cool is. Zo maak je een crossover van oudere artiesten naar een jong publiek.”

Teysse noemt het Beatles-heruitgaveprogramma van concurrent EMI „sensationeel, heel mooi gedaan”. Nu de Rolling Stones naast het oude Decca-werk ook de albums van na 1971 bij Universal hebben ondergebracht, is hun catalogus nog altijd minder overzichtelijk dan die van The Beatles. Begin volgend jaar komen de Stones met een geremasterde versie van Exile On Main Street, een hoogtepunt in een album-oeuvre dat anders dan bij The Beatles niet altijd even sterk was. Het is maar de vraag hoe ver je kunt gaan met het remasteren van de Stones, want juist het smerige geluid was altijd hun handelsmerk. Bij The Beatles valt aan zo’n restauratieronde meer eer te behalen.

Beatles of Stones of allebei

De tijd is voorbij dat popliefhebbers moesten kiezen of ze tot het kamp van Beatles of Stones behoorden. Veel ouderen willen het allemaal hebben, zo lang het maar goed verzorgde uitgaven zijn. Een belangrijk verkoopargument is de opwinding die de marketingafdeling van de platenfirma kan opwekken, aan de hand van muziek die vaak al overbekend is. Daarbij kijkt de consument steeds kritischer naar de prijs-kwaliteitsverhouding, zoals de recente Neil Young-box op cd, dvd en blu-ray liet zien. Na een aanvankelijke rush op de platenwinkels stagneerde de verkoop al snel, toen duidelijk werd dat de peperdure box niet de dertig uur onuitgebrachte muziek bevat die de voorpubliciteit beloofde.

Vanochtend werd de Beatles-campagne van Apple/EMI gelanceerd met een ontbijt voor wachtenden bij Fame in de Amsterdamse Kalverstraat, terwijl andere platenzaken een zebrapad voor hun deur uitrolden om kopers het idee te geven dat ze deel uitmaakten van de hoesfoto van Abbey Road. Popliefhebbers willen het gevoel herbeleven dat ze hadden toen ze belangrijke muziekmomenten voor het eerst meemaakten. Dat geldt voor oude hippies, maar evengoed voor jonge mensen die kennis maakten met die muziek via de platenkast van hun ouders. Waarom zou ik een cd kopen als ik toch alles via mijn computer beluister, redeneert de downloadgeneratie. De zakenbehartigers van The Beatles krijgen het er moeilijk mee: al ruim voor de officiële release waren de remasters op internet te vinden.

Meespelen met The Beatles kan vanaf vandaag ook, met de videogame ‘Beatles Rock Band’, een spel waarin solo of samen op drums, bas en gitaar muziek van The Beatles kan worden meegespeeld. Op het scherm verschijnen gekleurde pictogrammen die aangeven op welk moment het instrument moet worden aangeslagen of de zang moet worden ingezet. Lukt dit op tijd, dan klinkt de muziek precies zoals het hoort. Mist de speler een noot, dan klinkt het nergens naar.

Spelers kunnen de loopbaan van het viertal uit Liverpool volgen van clubs naar stadions naar de beroemde Abbey Road-studio waar ze zich terugtrokken, en de psychedelische fantasiewereld waarin ze zich onderdompelden.

Het spel, ontwikkeld door Electronic Arts in samenwerking met EMI, wordt uitgegeven door MTV games. De veertig Beatles-liedjes in het spel zijn geremasterde versies.