Ovaties bij Haitink's terugkeer als kerstdirigent
Voor het eerst sinds 1987 leidde dirigent Bernard Haitink weer de traditionele kerstmatinee van het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) op Eerste Kerstdag in het Amsterdamse Concertgebouw. Op het programma stonden liederen van Mahler en de Zesde symfonie 'Pastorale' van Beethoven.
De terugkeer van de legendarische Nederlandse ‘kerstdirigent’ was een persoonlijke triomf voor Haitink. De dirigent ontving een ovationeel bravogeroep van de zaal. Op het podium applaudisseerde het Koninklijk Concertgebouworkest voor hem.
Vanaf 1988 werd de kerstmatinee gedirigeerd door Haitinks opvolger Riccardo Chailly en later door Mariss Jansons. Na de Europese tournee van het KCO, eerder deze maand onder leiding van de huidige chef-dirigent Jansons, kwam het beter uit eredirigent Bernard Haitink de kerstmatinee te laten dirigeren.
Symbolisch en theatraal gebaar
Zijn laatste kerstmatinee in 1987 kende een dramatisch slot: aan het einde van de Negende symfonie van Mahler liet Haitink zijn dirigeerstokje uit zijn handen vallen. Het was een symbolisch en theatraal gebaar in de moeilijke periode voor zijn afscheid in april 1988. Tussen de dirigent en het orkest dat hij vijfentwintig jaar leidde waren toen veel irritaties geweest.
Haitink had het kerstconcert in twaalf jaar tot een legendarisch fenomeen gemaakt, vooral dankzij een roemruchte reeks Mahlerconcerten. Hij had die kerstconcerten graag willen voortzetten, maar zijn opvolger Chailly vond dat juist bij zo’n internationaal optreden van het orkest de chef zich moest manifesteren. Haitink meende dat zijn kerstconcert hem werd ontnomen en was hevig teleurgesteld.
Christianne Stotijn en Peter Masseurs
Inmiddels is het allemaal weer goed gekomen tussen Haitink en het orkest. Hij is eredirigent en eerder dit jaar vierde hij zijn tachtigste verjaardag met een fenomenaal optreden in het Amsterdamse Concertgebouw.
Vandaag kon Haitink in zijn kerstmatinee zijn persoonlijke wensen realiseren. Er werd gezongen door mezzosopraan Christianne Stotijn, al jaren een favoriet van Haitink. De inmiddels gepensioneerde trompettist Peter Masseurs zat op het podium om, op markante wijze, weer mee te spelen.
Macaber hoogtepunt
De kerstmatinee 2009 knoopte op een bijzondere manier aan bij de Mahler-traditie. Het tweedelige concert kon worden beluisterd als één Mahleriaans geheel. De opening met vijf nummers uit Mahler liederencyclus 'Des Knaben Wunderhorn' was typisch Mahleriaanse schets van het deels treurige, deels mooie leven op aarde. De Zesde symfonie ‘Pastorale’ van Beethoven leidt, net zoals de symfonieën van Mahler, naar de hemel.
In de Mahler-liederen was nogal eens de balans tussen Stotijn en het orkest zoek. Hoogtepunt was het macabere lied 'Wo die schönen Trompeten blasen'.
De Pastorale-symfonie was een lyrische, soms extatische lofzang op de natuur, fantastisch gespeeld en gedirigeerd. Het was alsof Haitink samen met Beethoven de mens wilde bezweren de natuur én de aarde te zien als een godsgeschenk en die in stand te houden.