Jacobus Verkade (1906-2008)

Jacobus ('Co') Verkade.
Door Sander Voormolen 

Co Verkade ging het familiebedrijf in en bedacht marketing. „Hij was de eerste die echt commercieel dacht.”

Jacobus (‘Co’) Verkade zal de geschiedenis ingaan als degene die de Zaanse koek- en beschuitfabriek een van de bekendste merken in Nederland heeft gemaakt, dankzij de zogeheten ‘Verkade-albums’. De plakplaatjes, die bij elke rol beschuit van Verkade zaten en die in de albums moesten worden geplakt, brachten in de periode voor de Tweede Wereldoorlog een ongekende verzamelwoede bij het Nederlandse volk teweeg. Nog altijd zijn de 27 Verkade-albums, die in een oplage van 3,2 miljoen exemplaren zijn verschenen, een begrip.

Op 26 juni 2008 overleed Co Verkade op 102-jarige leeftijd. Als kleinzoon van Ericus Verkade, in 1896 oprichter van de Brood- en Beschuitfabriek ‘De Ruyter’ in Zaandam, het latere Verkade, ging Co in 1925 haast vanzelfsprekend werken in het familiebedrijf. Vanaf 1936 behoorde hij bijna dertig jaar lang tot de vijfkoppige familiedirectie die bestond uit hemzelf en zijn broers Frans, Arnold, Jan en Tom. In 1965, na een conflict, verliet Co Verkade het bedrijf.

Koninklijke Verkade NV werd in 1990 overgenomen door het Britse United Biscuits, een internationaal opererend voedingsmiddelenconcern. Al bestaat de merknaam Verkade nog altijd, de familie is na het vertrek van achterkleinzonen Erik en Arnold van oprichter Ericus senior in 1992 niet meer bij de onderneming betrokken.

Co Verkade heeft een grote invloed gehad op het beleid en het imago van de koekjesfabriek, zegt Bart Merkus, algemeen directeur bij Koninklijke Verkade. „Bij ons is Co Verkade bekend geworden als de eerste die echt commercieel ging denken. Hij stelde de consument centraal. Toen de zelfbedieningswinkel – de voorloper van de supermarkt – opkwam, zag hij onmiddellijk: dat heeft de toekomst. Hij had een vooruitziende geest. Hij zei ook altijd: kwaliteit gaat boven alles. En ook daarin heeft hij gelijk gekregen.”

In 2005 verscheen het boek Een leven in biskwie en chocolade, opgetekend door achterneef Erik Verkade, waarin Co Verkade terugblikt op zijn leven. Als directeur verkoop en reclame bracht hij het merk Verkade tot bloei. Met voor die tijd spectaculaire acties wist hij de consument te binden. Behalve de bekende Verkade-albums – met teksten van Jac P. Thijsse – bedacht hij onder meer een kwartetspel, beschuitbussen en opvallende reclameposters. Mede dankzij de kenmerkende tekeningen van kunstenaar Cees Dekker die in dienst was bij Verkade, werden die een groot succes. De gele beschuitbus met de Oost-Indische kers bijvoorbeeld was in veel Nederlandse huishoudens terug te vinden.

Co Verkade ging al vroeg met pensioen, maar op afstand is zijn hart altijd bij de fabriek en de culturele erfenis ervan gebleven, zegt Bart Merkus. „Vorig jaar sloeg hij nog de eerste paal voor het Verkadepaviljoen dat nu op de Zaanse Schans gebouwd wordt en waar een permanente tentoonstelling zal komen van de geschiedenis van Verkade. Tot aan de laatste dag was hij nog ontzettend scherp van geest, ondanks dat hij niet goed meer kon lopen en slecht zag.”

Het verhaal gaat dat Co Verkade zijn kinderen opdracht gaf in de winkel altijd de verpakkingen met gebroken koekjes uit te zoeken, opdat die niet in handen zouden vallen van een consument die dan ontevreden zou zijn. „Dat leeft nog steeds”, zegt Merkus. „Ikzelf kies ook altijd de beschadigde verpakkingen uit.”

Gerelateerde artikelen:

Gepubliceerd in:
Necrologieën 2008
Economie