Nieuwe strategie Obama: kogels en scholen
De situatie in Afghanistan wordt steeds gevaarlijker, zegt president Obama. Daarom heeft hij eind maart een nieuwe, bredere aanpak gepresenteerd.
Meer dan zeven jaar na de omverwerping van het Talibaan-regime heeft de Amerikaanse regering een nieuw strategisch plan gepresenteerd om de oorlog in Afghanistan te winnen. „De veiligheid van mensen over de hele wereld staat op het spel”, zei president Obama, die het plan eind maart in het Witte Huis toelichtte.
Obama draaide er niet om heen dat het slecht gaat met de oorlog: de situatie wordt „steeds gevaarlijker”, in 2008 sneuvelden er meer Amerikaanse militairen dan alle voorgaande jaren en de Talibaan heeft terrein gewonnen.
Net als zijn voorganger zei Obama dat het doel van de oorlog is een herhaling van de terreuraanslagen van 11 september 2001 te voorkomen. „De terroristen die de aanslagen van 9/11 voorbereidden en steunden, houden zich op in Pakistan en Afghanistan.” Hij noemde dat „een internationaal veiligheidsrisico van de hoogste orde”.
Maar anders dan president Bush kiest Obama voor wat hij noemt een ‘alomvattende benadering’. Zowel op militair als op civiel en diplomatiek vlak belooft hij een nieuwe, bredere aanpak.
Zo zal er in militair opzicht een accentverschuiving plaatshebben van vechten naar het opleiden van Afghaanse troepen en politieagenten. Die worden ook nu al op grote schaal opgeleid, maar Obama trekt er meer geld en mankracht voor uit – in elk geval de 4.000 extra manschappen die hij eind maart toezegde. Die komen bovenop de versterking van 17.000 man die hij al eerder naar Afghanistan stuurde. In 2001 moet het Afghaanse leger 134.000 man en de politie 82.000 man sterk zijn.
Militair gezien is ook van belang dat de nieuwe Amerikaanse strategie gebaseerd is op de gedachte dat het geweld in Afghanistan niet los gezien kan worden van de wetteloze situatie in de grensgebieden van buurland Pakistan, waar opstandelingen uit Afghanistan vrijelijk een goed heenkomen kunnen zoeken. Van Pakistan eist Obama dat het land ook zélf werk maakt van de strijd tegen Al-Qaeda en andere gewelddadige extremisten in de grensgebieden. Want „Al-Qaeda en zijn extremistische bondgenoten vormen een kankergezwel dat Pakistan van binnenuit dreigt te doden”.
Omdat een strijd tegen extremisme „met alleen kogels en bommen” nooit gewonnen kan worden, roept Obama het Congres op een wet goed te keuren die bepaalt dat de komende vijf jaar 1,5 miljard dollar per jaar wordt uitgetrokken voor opbouwprojecten (scholen, wegen, ziekenhuizen) in Pakistan.
Voor Afghanistan moet de militaire operatie zelfs gepaard gaan met „een dramatische toename van onze civiele inspanningen” . En daarbij verwachten de Verenigde Staten steun „van onze partners en bondgenoten, van de Verenigde Naties en hulporganisaties”. Minister van Buitenlandse Zaken Clinton zal daarop aandringen, kondigde Obama aan, op de internationale Afghanistan-conferentie die dinsdag wordt gehouden in Den Haag.
Ook aan Afghanistan worden eisen gesteld, met name om de bestrijding van corruptie en drugshandel serieuzer ter hand te nemen. Naar het voorbeeld van de Irakoorlog zal Washington maatstaven formuleren waaraan afgemeten moet worden of op deze terreinen werkelijk vooruitgang wordt geboekt.
Al-Qaeda en de harde kern van de Talibaan moeten worden verslagen, zei Obama. Maar omdat veel strijders de wapens hebben opgenomen onder dwang, of uit financiële overwegingen, moet er voor hen een alternatief zijn. Onder de nieuwe strategie wordt in alle Afghaanse provincies een verzoeningsproces op gang gebracht, in samenwerking met lokale leiders, de centrale regering en internationale hulpgroepen.
De nieuwe diplomatieke strategie draait om het inschakelen van alle landen uit de regio en andere partijen „die belangen hebben bij de veiligheid in het gebied”. Daartoe zal Washington met de VN een ‘contactgroep’ oprichten, waarin vertegenwoordigd zijn „onze NAVO-bondgenoten en andere partners, maar ook de Centraal-Aziatische landen, de Golfstaten en Iran, Rusland, India en China”.
En voor zover de Amerikaanse president nog niet duidelijk had gemaakt dat deze strategie wezenlijk verschilt van die van president Bush, benadrukte hij meer dan eens dat het niet meer zal voorkomen dat aan de oorlog in Afghanistan middelen onthouden worden om de oorlog in Irak te voeren.