Antillianen willen eerst respect van Nederland

Een Nederlandse delegatie van Tweede Kamerleden reist vandaag naar de Antillen. Maar of het bezoek zinvol wordt, is nog de vraag.

Willemstad, 2 jan. Willen ze een ordinaire scheldpartij voorkomen of durven Antilliaanse fractieleiders de discussie niet aan? Op het kleinschalige Curaçao weten ze het zeker; zolang Nederland geen respect heeft voor de Antillen wordt het nooit iets met de staatkundige vernieuwingen.

En dat botst met de Nederlandse roep om klare taal.

De culturele tegenstellingen binnen het koninkrijk staan op scherp nu de Antilliaanse fractievoorzitters met een boycot van het halfjaarlijks parlementair overleg dreigen als het Nederlandse Kamerlid Hero Brinkman (PVV) geen excuses maakt.

Brinkman noemde de Antillen een „grotendeels corrupt boevennest”. Antilliaanse parlementariërs dreigen nu weg te blijven bij het Parlementair Overleg Koninkrijksrelaties (POK) volgende week met Nederland en Aruba.

Dit tot grote tevredenheid van Brinkman, wiens partij de staatkundige banden met de Antillen en Aruba wil verbreken. Hij stelde voor de eilanden via marktplaats.nl te verkopen. Zonder excuses te maken stapte Brinkman vandaag met de Nederlandse delegatie op het vliegtuig. De Kamerleden zijn morgen op Sint-Maarten, waar wordt gepraat over de criminaliteit op het eiland. Maandag begint het overleg op Curaçao.

De eis van de Antilliaanse fractieleiders lijkt de meest recente uiting van het Calimero-complex, dat al decennia het perspectief van de kleinschalige Antilliaanse eilanden typeert. De afgelopen jaren strooide oud-minister Rita Verdonk (TON) met de door haar voorgestelde uitzettingsregeling voor Antilliaanse risicojongeren meer zout in de Antilliaanse wond. De kritische uitspraken van Haagse fractievoorzitters tijdens een rondreis langs de eilanden vorig najaar en de recente uitlating van Brinkman dat „het koninkrijk der Nederlanden voor Nederlanders” is, rijt het litteken alleen maar verder open.

Maar op Curaçao laat Calimero het er niet meer bij zitten. Curaçaose politici weten hun ongenoegen over de Nederlandse omgangsvormen in het moederland steeds beter op de agenda te zetten. Zo stuurden de fractieleiders hun brief, die al ruim een week klaar lag, expres pal voor nieuwjaar. Tijdens de nieuwsluwe periode kreeg hun standpunt maximale aandacht in de Nederlandse media.

De zelfbewustere Curaçaose houding is het gevolg van veranderende staatkundige verhoudingen. Met de opheffing van het Antilliaanse staatsverband worden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba bijzondere Nederlandse gemeenten, terwijl Curaçao en Sint-Maarten een status aparte krijgen, zoals Aruba sinds 1986 heeft. Nederland saneert daarbij de Antilliaanse staatsschuld van 2,2 miljard euro, in ruil voor toezicht op overheidsfinanciën en rechtshandhaving.

Dat de nieuwe verhoudingen niet ingaan op de afgesproken datum van 15 december is een publiek geheim. De Tweede Kamer is het er al over eens, maar staatssecretaris Bijleveld (Koninkrijksrelaties, CDA) wil de knoop formeel alleen in samenspraak met de Antillen doorhakken. Bijleveld reist eind deze maand en opnieuw in februari met premier Balkenende (CDA) naar de Antillen.

Tot die tijd verkeren de besprekingen over de nieuwe staatkundige verhoudingen in een vacuüm, een rijke voedingsbodem voor de opmerkingen van Brinkman en de reactie van de Antilliaanse fractievoorzitters. Bovendien is de politiek op Curaçao in het licht van de nieuwe autonome status zwaar verdeeld tussen de regeringspartijen die op Nederland zijn gericht en de meer op de Zuid-Amerikaanse regio gerichte oppositie. Om op Curaçao niet al te braaf over te komen moeten de regeringspartijen nu en dan ook ageren tegen Nederland.

Behalve de brief aan Brinkman heeft de Antilliaanse delegatie daarom ook de toon waarop in Nederland over de Antillen wordt gesproken als agendapunt voor het overleg opgevoerd. „We moeten voorkomen dat politici elkaar gaan uitschelden”, meent Glenn Sulvaran, fractievoorzitter van de grootste Antilliaanse regeringspartij PAR. „Wij kunnen ook zoveel over Nederland zeggen. Dat is goed voor je achterban maar uiteindelijk schieten we er niets mee op.”

Of de Antilliaanse delegatie volgende week aan de vergadertafel verschijnt moet blijken. Volgens Sulvaran, die zonder excuses van Brinkman zegt weg te blijven, zal iedere fractie een eigen koers bepalen. De Nederlandse delegatieleider Willibrord van Beek (VVD) zal naar verwachting voor maandag een bemiddelingspoging wagen.