Herman Van Rompuy, conservatieve en discrete routinier

Kamervoorzitter Herman Van Rompuy wordt de nieuwe premier van België. Hij staat gematigd tegenover de Vlaamse roep om meer autonomie.

Brussel, 30 dec. Hij had er géén zin in. Toen Herman Van Rompuy vorige week in een tv-interview werd gevraagd of hij misschien premier van België wilde worden, ontkende hij ferm. Hij herinnerde aan het moment, in 1994, dat hij het al een keer bijna geworden was – zeer tot zijn ongenoegen.

De toenmalige premier Jean-Luc Dehaene leek op het punt te staan voorzitter van de Europese Commissie te worden. Van Rompuy was zijn gedoodverfde opvolger. „Ik was bijzonder boos”, zei Van Rompuy vorige week. Toen Dehaene terugkeerde van een Europese top waar hij toch géén Commissie-voorzitter werd, viel Van Rompuy hem in de armen. Van blijdschap.

Maar de afgelopen week groeide de druk op Kamervoorzitter Herman Van Rompuy (61) om het toch te doen. De andere kandidaat-premier van zijn partij – de inmiddels 68-jarige Dehaene – stuitte op bezwaren van de liberalen. Te links, zeiden ze.

Van Rompuy behoort tot de conservatieve vleugel van zijn partij, Christen-democratisch & Vlaams (CD & V). Zijn dagenlange twijfelen was voer voor commentatoren. In wat voor land leven we, vroegen ze zich af, waar een politicus koste wat kost géén premier wil worden.

Pessimist

Karakterologisch staat Herman Van Rompuy bekend als tegenpool van Guy Verhofstadt, de altijd optimistische liberaal die tot vorig jaar premier was. Een optimist is in de visie van Van Rompuy „een slecht ingelichte pessimist”.

Maar net als Verhofstadt is hij een denker en schrijver. Van Rompuy studeerde filosofie en economie. Zijn vader was economieprofessor. Zijn broer Eric was Vlaams minister van Economie.

Zelf was Van Rompuy in de jaren negentig minister van Begroting. Dankzij zijn strenge begrotingsbeleid kwalificeerde België zich voor de euro. Die ervaring kan hem van pas komen in de economische crisis.

Communautaire crisis

Maar zijn grootste uitdaging wordt wellicht de communautaire crisis die nog altijd woedt: de tegenstelling tussen Vlaamse en Franstalige politici over de wijze waarop het land in de toekomst bestuurd moet worden.

Ook op dat vlak is Van Rompuy ervaren. Hij was in de vorige eeuw als onderhandelaar betrokken bij verschillende staatshervormingen, waardoor de regio’s meer bevoegdheden kregen. En hij woont in Sint-Genesius-Rode, een van de Vlaamse gemeenten in het omstreden kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde.

Na de verkiezingen op 10 juni 2007 onderhandelde Van Rompuy namens zijn partij mee over de vorming van een nieuwe regering. Toen die gesprekken vorige zomer vastliepen, werd hij al een keer door koning Albert gevraagd een oplossing te zoeken. Hij toonde zich daarbij gematigd als het ging om de Vlaamse eis dat de regio’s nog meer autonomie moeten krijgen. Franstaligen hebben dat onthouden. Nadat zijn benoeming tot formateur zondagavond bekend werd, reageerden zij meteen enthousiast.

Staatshervorming

Als Van Rompuy premier wordt dan neemt hij het regeerakkoord van zijn voorganger Leterme over. Dat betekent dat veel zaken nog niet zijn geregeld, zoals de nieuwe staatshervorming die Vlaamse partijen, vooral het CD & V, willen.

Nadat Yves Leterme deze zomer al een keer zijn ontslag indiende als premier – dat koning Albert toen weigerde – werd besloten een ‘dialoog van gemeenschap tot gemeenschap’ te beginnen. Een aantal Vlaamse en Franstalige politici zou, los van de regering, proberen overeenstemming te bereiken over een staatshervorming.

Veel heeft die dialoog nog niet opgeleverd. De laatste weken werd er zelfs helemaal niet meer gesproken na de zoveelste ruzie. De vraag is hoe lang het uitblijven van resultaat acceptabel zal zijn voor CD & V.

Aan Vlaamse kant wordt de dialoog geleid door Van Rompuy’s partijgenoot Kris Peeters, de minister-president van Vlaanderen. Die moet in juni deelnemen aan regionale verkiezingen en zal dan graag iets willen kunnen tonen.

Van Rompuy is van een oudere generatie dan Peeters en Leterme. Hij leek zich de afgelopen jaren te ergeren aan het gebrek aan discretie bij jongere politici, die journalisten via gsm en zakcomputer soms live op de hoogte hielden van gevoelige onderhandelingen.

De gesprekken over een nieuwe regering waren daardoor vorig jaar niet echt besloten, ook al vonden ze plaats in een kasteel buiten het politieke centrum van Brussel.

Van Rompuy schreef er een haiku over, genoemd naar het kasteel, Hertoginnedal: