Verschillende soorten drugs

Waaruit bestaan ze, welk lichamelijk effect hebben ze en hoe verslavend zijn ze ten opzichte van elkaar?

Heroïne

Heroïne is een opiaat. Het is een chemisch veranderde vorm van uit de papaverplant gewonnen morfine. Heroïne is eind 19de eeuw voor het eerst gemaakt door de Duitse farmaceut Heinrich Dreser. Bayer bracht het als medicijn op de markt. De reactie met azijnzuur die Dreser uitvoerde, had een middel opgeleverd dat sterker pijnstillend en hoestdempend werkte dan morfine. Junks gebruiken heroïne vooral om een kortdurende euforische flash op te wekken. Die geeft een gevoel van lichamelijk welbehagen. Pijn, angst en ongeluksgevoelens verdwijnen tijdelijk.

Heroïnegebruik leidt tot geestelijke en lichamelijke afhankelijkheid. De stof is veel verslavender dan hasj en cocaïne. Alcohol en nicotine zijn op hun beurt weer verslavender dan heroïne.

Bij lichamelijke afhankelijkheid is een steeds hogere dosis nodig om het euforisch gevoel te bereiken. Bij onthouding ontstaan akelige lichamelijke reacties (cold turkey). Langdurige gebruikers raken emotioneel afgestompt.

Een deel van de heroïneverslaafden raakt in een onbeheersbare neerwaartse spiraal van geldgebrek, verwaarlozing, onaangepast gedrag, kleine criminaliteit, relatieverlies, huisuitzetting en straatleven.

Uit programma's om langdurig verslaafden op medische indicatie gratis heroïne te verstrekken blijkt dat zowel verslaafden als de maatschappij daarvan profiteren. De gezondheid en het sociale leven van de verslaafden verbetert en hun omgeving heeft minder last van diefstal en bedelen.

Cocaïne

Wit poeder, gewonnen uit de bladeren van de cocaplant. Gebruikers snuiven het door een rietje (in films meestal vanaf een spiegeltje) of spuiten het, opgelost in water, in een ader.

Cocaïne stimuleert, verdrijft de slaap en onderdrukt het hongergevoel. De Azteken kenden de effecten al. De stof werd eind negentiende eeuw in Europa een populair geneesmiddel.

Het verslavend effect van cocaïne ligt tussen dat van heroïne en hasj. Lichamelijke afhankelijkheid ontstaat niet. Maar sommige gebruikers hebben wel het gevoel dat ze zonder coke niet normaal of creatief functioneren.Veelgebruikers putten hun lichaam uit, vermageren, kunnen agressief worden, of angstaanvallen en waanvoorstellingen krijgen. Wie stopt na fors gebruik loopt een flinke kans op een depressie.

Crack, base of gekookte coke is een chemisch veranderde variant van cocaïne met een directer en heviger effect. Crack wordt gemaakt door cocaïne te koken in een basische oplossing (bijvoorbeeld bakpoeder opgelost in water). Door de chemische verandering is de cocaïne geschikt om te roken of te basen (uit een pijpje, of vanaf aluminiumfolie waar een vlammetje onder wordt gehouden). De gebruiker krijgt een zeer snelle, kortdurende prettige sensatie. Die snel overgaat in een opgefokt, lusteloos gevoel. De behoefte om snel opnieuw te gebruiken kan zeer sterk zijn. Crack is eigenlijk een andere drug dan cocaïne. Crack is net zo verslavend als heroïne en put het lichaam uit.

Ecstasy

Ecstasy-pillen bevatten (als ze goed zijn) de synthetische verbinding MDMA. Het is een stof met vele varianten die allemaal een wat andere werking hebben.

MDMA is een socializer. De omgang met andere mensen wordt makkelijker. De omgeving ziet er ook plezieriger uit. Verder is MDMA een pepmiddel.

Waarschijnlijk is de pepfunctie niet lichamelijk verslavend. De bewustzijnsverandering wel, in die zin dat een steeds hogere dosis nodig is om makkelijker in de omgang te worden.

Maar ook voor weinig verslavende stoffen geldt: verslaving wordt bepaald door middel, persoonlijkheid en omgeving.

Er zijn dramatische sterfgevallen van discogangers die ecstasy hadden geslikt. Direct vanuit de danszaal naar het ziekenhuis en daar overlijden. Meestal waren de slachtoffers ook ernstig uitgedroogd. Ecstasy-pillen, dure consumpties en een warme omgeving kunnen een fatale combinatie zijn voor mensen die niet sterk op een dorstgevoel reageren, of van wie de lichaamsthermostaat niet voldoende alarmsignalen afgeeft.

Er zijn aanwijzingen dat langdurig ecstasy-gebruik de hersenen aantast. Maar een geruchtmakend onderzoek uit eind 2002 waarin bij toediening van 'partydoses' hersenbeschadigingen bij apen werden aangetoond, bleek een jaar later onjuist. Het was de eerste keer dat in een gecontroleerd experiment bij proefdieren die evolutionair dicht bij de mens staan, schade werd aangetoond. Maar de apen hadden geen ecstasy, maar een amfetamine gekregen. De onderzoekers trokken hun artikel terug.

Wiet en hasj

Wiet en hasj zijn natuurproducten van de hennepplant (Cannabis sativa). Die plant maakt tientallen chemische verbindingen, maar vooral tetrahydrocannabinol geeft de ontspannende en licht-hallucinerende werking. In Nederlandse geteelde wiet zitten, als gevolg van gewasselectie en verbeterde groeiomstandigheden) de laatste jaren hogere concentraties van die stoffen dan gebruikelijk. Wiet of marihuana bestaat uit de verkruimelde gedroogde topjes van de vrouwelijke planten. De verzamelde en tot plakken geperste hars van de cannabisplant is hasj. Zowel hasj als wiet wordt meestal gerookt, in een uit een paar vloeitjes gedraaid sjekkie. Cannabisproducten zijn nauwelijks verslavend. Gewenning is er wel, vooral in sociale milieus waarin veel mensen blowen.

Bij langdurig gebruik raken hersendelen aangetast, zo bleken uit onderzoek zowel de hippocampus (belangrijk voor geheugen en emoties) als de amygdala (angst en agressie) bij zware gebruikers ongeveer 10 procent kleiner te zijn dan bij niet-gebruikers. De vraag is wel of de hersenstructuren ook al kleiner waren bij de zware gebruikers voordat ze begonnen met cannabis roken.

Actueel is de vraag of veel blowen schizofrenie veroorzaakt. Onder pas-gediagnosticeerde schizofrenen zitten onevenredig veel mensen die flink hebben geblowd. Maar die kunnen naar de cannabis hebben gegrepen om de dreigende onrust van de psychosen te onderdrukken. Het is nog steeds een kip of ei-kwestie. Los van wie er wetenschappelijk gelijk heeft, is het doorschieten naar schizofrenie een persoonlijk drama en een maatschappelijk probleem. Cannabis is na alcohol en tabak de meest geconsumeerde drug. Er zijn naar schatting 363.000 regelmatige gebruikers. Bij 5 tot 10 procent worden gedragsproblemen versterkt door het cannabisgebruik.