Rotterdam, 25 jan. De veelbesproken peiling over de kilometerheffing op de
ANWB-website is amper beveiligd tegen mensen die de enquête meerdere malen
willen invullen. Dat blijkt uit onderzoek van NRC Handelsblad.
Minister Eurlings (Verkeer, CDA) verbond het lot
van de kilometerheffing aan de uitkomst van de ANWB-peiling,
die sinds afgelopen zaterdag online staat. Met een beetje handigheid kunnen
deelnemers echter zo vaak stemmen als ze willen. Het inlogscherm op anwbledenpeiling.nl
controleert weliswaar of de ingevulde postcode al een keer is ingevoerd,
maar dat is eenvoudig te omzeilen. Bijvoorbeeld door een tweede browser te
gebruiken, met een andere pc in te loggen of door een zogeheten cookie te
wissen - dat is een klein bestandje dat de website op de pc achterlaat. Ook
controleert de site geen ip-adres, dat een indicatie geeft van waar de
internetter zich bevindt.
Ook controleert de enquêtesite, verzorgd door Ruigrok
Netpanel, niet of het ingevulde huisnummer hoort bij de opgegeven
postcode en of het daadwerkelijk de eigen postcode is. Deelname is namelijk
anoniem. De website is wel beveiligd met een zogeheten captcha
(vervormde letters die overgetypt moeten worden) om te voorkomen dat
computers geautomatiseerd kunnen inloggen op de peiling.
ANWB gaat onderzoek doen
Een woordvoerder van de ANWB zegt meldingen binnen te hebben gekregen van
peilingdeelnemers die de enquête meermalen konden invullen. „Die signalen
nemen we serieus. We gaan het uitzoeken in samenwerking met het
onderzoeksbureau.”
De ANWB zegt aan dat de peiling non-stop in de gaten gehouden wordt tegen
misbruik of hackpogingen. Een controle met het ledennummer van de ANWB zou
te onhandig zijn, aldus de woordvoerder. „Dat heb je niet altijd bij de hand
en we proberen zoveel mogelijk resultaten binnen te krijgen. Naderhand maken
we daar een representatieve peiling van.”
Site overbelast
De ANWB-site toonde afgelopen weekeinde al regelmatig de boodschap dat de
server te druk bezocht werd om alle bezoekers tegelijk te bedienen. Volgens
een tussenstand hadden er zondag meer dan 100.000 mensen gestemd. De peiling
blijft nog enkele weken toegankelijk. De ANWB heeft zo’n 4 miljoen leden.
Ook niet-leden mogen de enquête invullen.
Het vergt enige tijd om alle vragen te beantwoorden. De enquête bestaat niet
uit een eenvoudig ja of nee, maar een lijst stellingen. Daarbij kunnen
deelnemers kiezen uit opties van 'zeer mee oneens' tot 'zeer mee eens'.
Dagblad De Telegraaf organiseert een alternatieve
peiling over de kilometerheffing. Daarop wordt helemaal niet
gecontroleerd of deelnemers opnieuw inloggen om hun stem nogmaals uit te
brengen – zelfs niet met een cookie. Volgens de krant zijn er ‘al
meer dan 129.000 reacties‘ binnen.
Vijf punten van kritiek op enquête kilometerheffing
Door onze redacteur Carola Houtekamer
Minister
Eurlings hecht veel waarde aan de uitkomst van een online enquête over de
kilometerheffing van marktonderzoekbureau Ruigrok Netpanel op anwb.nl. Is
dat een goed idee?
Nee, zegt onderzoeker Will Tiemeijer. Hij promoveerde op opiniepeilingen, is
auteur van het boek Wat 93,7 procent van de Nederlanders moet weten over
opiniepeilingen en werkt voor de Wetenschappelijke Raad voor het
Regeringsbeleid. Hij geeft vijf punten van kritiek.
1. De enquête trekt tegenstemmers
„Deze enquête brengt de kilometerheffing verder weg”, zegt Tiemeijer. „Dat
komt doordat mensen zelf mogen bepalen of ze meedoen of niet. De ervaring
leert dat in zo’n geval vooral mensen met een uitgesproken mening reageren,
en dat zijn meestal de tegenstemmers. Ook kunnen belangengroepen hun leden
oproepen om massaal mee te doen, en zo de boel in de war schoppen. Als je
het goed wilt doen, moet je zelf een representatieve steekproef trekken en
alleen díé mensen uitnodigen om te stemmen. Niet wachten op wie zelf komt.”
De ANWB presenteert de vragenlijst als een peiling onder de leden, maar
iedereen kan meedoen. Aan het einde wordt er gevraagd naar lidmaatschap.
Naar de meningen van niet-leden wordt volgens een woordvoerder van de ANWB
wel gekeken, maar de nadruk ligt eerst op leden.
De enquête van de ANWB bestaat uit 75 vragen. Er wordt niet expliciet
gevraagd: ‘Bent u voor of tegen de invoering van kilometerheffing?’ 57
vragen gaan over het wetsvoorstel, 14 over opleidingsniveau, autobezit,
postcodegebied, leeftijd en geslacht. Met die gegevens bekijkt de ANWB na
afloop of de groep mensen min of meer representatief is. Is dat genoeg? Een
woordvoerder: „We weten straks in ieder geval meer dan nu. We vragen ook
niet naar een simpel ja of nee, we willen achterhalen waar de pijn zit.”
2. De enquête geeft geen uitsluitsel
Dat er naar zoveel standpunten wordt gevraagd creëert juist een probleem,
zegt Tiemeijer. „Dit loopt uit op een teleurstelling. Het wordt overschat
hoe duidelijk deze enquête een antwoord gaat geven over kilometerheffing.
Wie gaat straks al die verschillende antwoorden wegen? Voor een GroenLinkser
tellen de nadelen voor het milieu veel zwaarder dan voor een VVD’er. Een
politicus moet alsnog een beslissing nemen.”
3. De enquête is slordig
Tiemeijer heeft niet het idee dat de vragenlijst de deelnemer bewust een
richting op stuurt. „De voor- en nadelen krijgen even veel aandacht. Maar de
enquête is wel onhandig.”
Tiemeijer geeft een paar voorbeelden van onhandige stellingen. 'Het ov is
geen alternatief in de spits, omdat het nu al overvol zit.' Tiemeijer: „Ik
ben ov-reiziger, de treinen zitten helemaal niet overvol. Dat stellen ze
hier wel.”
Of: 'Het is simpel en overzichtelijk als er één kilometerprijs komt i.p.v. 2
soorten autobelastingen, zoals nu.' Tiemeijer: „Tja, één is inderdaad
simpeler dan twee. Wie kan daar nu tegen zijn?”
En deze. Eerst wordt gevraagd naar de mening over de stelling: 'Het is een
nadeel dat bestaande auto’s minder waard worden.' Pas een paar pagina’s
verderop wordt uitgelegd dat er een overgangsregeling komt. „Dat wist je
niet toen je de eerste vraag invulde.”
4. De enquête is moeilijk
Tiemeijer vindt het te prijzen dat in de vragenlijst uitleg wordt gegeven
over het wetsvoorstel. „De keerzijde is dat het ingewikkeld is. Het is een
mengeling van een beleidsnota en een enquête. Ik had ook moeite alles te
doorgronden. Ik vraag me af: is dit niet erg lastig voor mensen?” De ANWB
zegt daarover dat het nu eenmaal om een moeilijk wetsvoorstel gaat. „En
Nederlanders zijn goed opgeleid.”
5. De enquête is te smal
Voor zo’n uitgebreide vragenlijst is het een gebrek dat het alleen over dit
voorstel gaat, vindt Tiemeijer. „Wat gebeurt er als we dit plan niet
invoeren? Als je weet dat we dan mogelijk allemaal stilstaan in de file,
denk je misschien anders over kilometerheffing. Voor een breed oordeel moet
je alternatieven wel meewegen.”
