Private equity van A tot Z

Door onze redacteur Menno Tamminga

Ahold, Stork, Shell, VNU, Vendex KBB. Ze hebben of hadden amok makende beleggers die met acties dreigden. Wie zijn ze? Het ABC van het grote geld.

Het lijkt wel elke week raak. Een geldbeheerder staat onverwachts op de stoep van een groot Nederlands bedrijf om te klagen, te dreigen, de managers onder druk te zetten of gewoon op te kopen. Afgelopen week overkwam het supermarktconcern Ahold. Wie zijn die mannen, wat betekent dat Engelse jargon en waar gebeurt het?

Alpinvest. Wereldopkoper. Werkt vanuit een kantoor aan de rand van de Amsterdamse Zuid-As [zie Z] met 30 miljard euro van de pensioenfondsen ABP en PGGM. Alpinvest is een van de grootste financiers ter wereld van private equity [zie P]. Laatste aankoop: een belang in de BV Philips Halfgeleiders [zie K].

Beleggingsfonds. Nederlandse beleggingsfondsen nemen veel kleine belangen, Amerikanen nemen daarentegen veel grote. Daardoor zijn vermogensbeheerders als Brandes, Capital Research, Fidelity [zie F] en Tweedy Browne [zie T] grootaandeelhouders in Nederlandse bedrijven. Capital Research bezit bijvoorbeeld een kwart van telecombedrijf KPN. Brandes en Capital Research hebben samen bijna een kwart van supermarktconcern Ahold. Wie als opkoper iets wil doen, kan niet om hen heen.

Centaurus. Onruststoker uit Londen, een hedgefonds [zie H]. Is in 2000 opgericht door drie zakenbankiers, beheert ruim 2 miljard euro vermogen. Wil graag dat Stork wordt overgenomen door private equity-financiers [zie P] en wil Ahold opbreken. Zette eerder telecombedrijf Versatel, automatiseerder PinkRoccade (nu van Getronics) en voedingsbedrijf CSM onder druk voor extra rendement.

Durfkapitalisten. Letterlijke vertaling van venture capitalists [zie V]. Durfkapitalisten is een in de media gebruikte verzamelnaam voor van alles, van hedgefondsen [zie H] die aandelenpakketten op de beurs kopen tot private equity-financiers [zie P] die hele bedrijven kopen. De echte durfkapitalisten zijn mensen die geld steken in jonge, veelbelovende bedrijfjes. Maar zij hebben in de praktijk juist alle moeite om aan kapitaal te komen. Private equity is meestal alleen geïnteresseerd in grote bedrijven met een bewezen product of dienst.

Euronext. Beurs van Amsterdam (Brussel, Parijs en Londense termijnmarkt). Hier gebeurt het. Is zelf mikpunt van beleggersdruk. Wil fuseren met beurs van Wall Street. Wees eerder de Duitse beurs af. Maar hedgefonds-beleggers [zie H] van de Duitse beurs willen juist een fusie met Euronext.

Fidelity. Beheerder van beleggingsfondsen [zie B] in VS en Europa. Had belang van 15 procent in VNU. De belegger was een van de grote aandeelhouders die een miljardenovername van VNU in Amerika blokkeerde en vervolgens de verkoop stimuleerde van VNU aan private equity-fondsen [zie P]. Fidelity zit er ook wel eens naast: het fonds verkocht aandelen Stork vlak voor een koerssprong, die veroorzaakt werd door pressie van Centaurus [zie C].

Governance. Zeg maar: de manier waarop een onderneming wordt bestuurd. Ook wel bekend als: corporate governance. Als beleggers klagen, beginnen ze meestal dáár over. Nederland gold als achterblijver door gesloten groep commissarissen en aandeelhoudersonmacht. Nederland is nu bezig met inhaalslag. Dat biedt hedgefondsen [zie H] en private equity [zie P] lucratieve kansen: managers en commissarissen zijn meer dan ooit ontvankelijk voor de wensen en meningen van beleggers.

Hedge funds, hedgefondsen. In goed Nederlands: zwerfkapitalisten. Vlamingen zeggen: hefboomfondsen. Zij zwerven met hun kapitalen over de financiële wereld en proberen munt te slaan uit bedrijven met lage koersen, meer potentie. Oorspronkelijk doel: vermogens rijkelui beschermen door onconventioneel beheer. Ze zetten niet alleen hun eigen geld in, maar lenen soms ook kolossale bedragen van banken [zie L]. Een van de grootste, LTCM, veroorzaakte in 1998 bijna een financiële crisis toen het fonds zijn banken dreigde mee te slepen in de eigen val. Recentelijk spelen sommige hedgefondsen het spel harder: ze zetten directies onder druk om meer waarde voor aandeelhouders te maken zoals nu gebeurt bij Ahold. Samen beheren de fondsen naar schatting ruim 1.000 miljard euro.

IPO. Engelse afkorting van beursintroductie (initial public offering). Wordt altijd genoemd als manier waarop private equity-financiers [zie P] hun investeringen te gelde maken. Zie de verwachte beursgang van Wavin (plastic buizen). Maar dit beeld klopt niet. De meeste private equity-investeringen worden doorverkocht aan andere financiers (kabelbedrijf Casema) of bedrijven (uitverkoop Acordis) of zijn een tegenvaller (verpakkingsbedrijf Kappa).

Jacobs. Voornaam: Aad. Was fameuze belegger bij geldbeheerder Nationale- Nederlanden. Tot voor kort machtigste man in Nederlands bedrijfsleven dankzij commissariaten bij Royal Dutch, ING en VNU [zie F]. Nu met pensioen. Hartstochtelijk tegenstander van hedgefondsen [zie H]. Hekelt uitverkoop [zie U] van Nederland.

KKR, de spreekwoordelijke private equity-financier [zie P]. Vestigde in 1988 record met overname van 31 miljard dollar van voeding- en tabaksbedrijf RJR Nabisco. Ster in hét boek over agressieve opkopers: Barbarians at the gate, geschreven door twee journalisten van zakenkrant The Wall Street Journal. KKR overtrof zichzelf dit jaar met 33 miljard dollar voor de Amerikaanse ziekenhuisketen HCA. Belegt in Nederland in afvalverwerker AVR en, met Alpinvest [zie A], in detailhandelsconcern Vendex KBB, VNU [zie F] en Philips Halfgeleiders.

Leverage. Als in: beste mensen, we gaan een leverage buy out (lbo) doen. Woordenboek zegt: hefboom. Financiers zoals private equity [zie P] kopen bedrijven vooral met geleend geld. Dat werkt als hefboom op hun rendement. Voorbeeld: zij kopen bedrijf voor 100, betalen met eigen geld 30 en ze lenen 70. Bedrijf groeit, maakt winst. Na drie jaar is bedrijf 150 waard en gaat naar de beurs: na aflossing van lening van 70 blijft 80 over voor private equity. Kassa: 30 wordt 80, rendement: 166 procent.

Munsters. Voornaam: Roderick. Topbelegger van ABP, het grootste Nederlandse pensioenfonds (belegd vermogen van 194 miljard euro). ABP is het op één na grootste ter wereld na Calpers (VS). Munsters is commissaris bij Alpinvest [zie A]. Wil meer pensioengeld steken in vastgoed en beleggingen buiten de beurs, zoals private equity [zie P].

NPM Capital. Nederlandse financier, van familie Fentener van Vlissingen. Heeft apart beleggingsfonds [zie B] genaamd Neerlands Glorie om bedrijven met oer-Hollandse namen en producten te kopen, zoals Hak en Jonker Fris.

Otto. Voornaam: Alex. Otto is topbelegger verzekeraar Delta Lloyd. Kijkt mee bij Delta Deelnemingen, beleggingsfonds [zie B] met grote Nederlandse belangen. Otto is pragmatisch belegger. Ziet geen reden voor vertrek van Stork van de beurs. Vraagt zich wel eens af: waar moet ik nog in beleggen als alles in Nederland wordt opgekocht?

Private equity. Idioom voor: financiers kopen bedrijf om hoog rendement (20 à 30 procent) te maken en de zaak binnen zeven jaar, maar liefst veel eerder, door te verkopen. Maken rendement door groei en overnames, door saneringen en/of verkoop van gebouwen en dochters. Meeste komen uit New York en Londen. Betrekken hun geld van pensioenfondsen, verzekeraars, universiteiten en schatrijke particulieren. Grote namen zijn Alpinvest [zie A], Blackstone, CVC [zie R], Carlyle, KKR [zie K], Permira en Texas Pacific.

Quantum Fund. Fonds van George Soros. Was hedgefonds [zie H] voordat het woord in zwang raakte. Verdiende op één dag (16 september 1992) 1 miljard dollar met speculatie tegen Britse pond. Voorbeeld van omstreden miljardenhandelaar die als filantroop salonfähig werd.

Rappard, van. Voornaam: Rolly. Nederlandse directeur van CVC, al tien jaar een leidende private equity-financier [zie P]. Mijdt de media. CVC werkt met onder meer geld van Amerikaanse pensioengigant Calpers. CVC was de private equity-afdeling van Citibank, nu al jaren zelfstandig. Was of is in Nederland mede-eigenaar van Bols, verpakkingsbedrijf Kappa, Wavin (plastic buizen), winkelketens (Retailnet) en de voormalige snoepdivisie van CSM.

Sprinkhanen. Scheldwoord waarmee de voorzitter van Duitse sociaal-democraten Franz Müntefering vorig jaar de aanval opende op buitenlandse private equity-financiers [zie P] en hedgefondsen [zie H]. Hij hekelde hun invloed op het Duitse bedrijfsleven, hun winstbejag en hun voorliefde voor saneringen en ruige bejegening van werknemers. Zijn hartekreet: „Het is een plaag! Hoe komen we hier vanaf?” Is nu minister in kabinet van kanselier Merkel.

Tweedy Browne. Amerikaans beleggingsfonds [zie B] met belangen in ABN Amro, Stork, Telegraaf Media en Wegener. Speelde hoofdrol in verwijderen bestuursvoorzitter Conrad Black bij Amerikaans mediabedrijf Hollinger wegens beleggersfraude. Klaagde als belegger bij eigenaar Britse Daily Mirror over vermeend anti-Amerikaans hoofdartikel.

Uitverkoop. Klacht van ex-topbelegger Aad Jacobs [zie J], dat bedrijfsleven wordt uitverkocht aan buitenland. Terugkerende angst dat Nederland naar tweede plan zakt als meer concerns (Vendex KBB, VNU) in buitenlandse handen komen. Critici zeggen: Nederland koopt zelf veel meer in buitenland dan buitenland hier.

Venture capitalists. Angelsaksische naam voor investeerders van het eerste uur die geld steken in veelbelovende, meestal technologie gedreven ondernemingen. Maakte furore in Silicon Valley, het hart van Amerikaanse computerindustrie. Kenmerkend voorbeeld: geldschieter Kleiner Perkins Caufield & Buyers, werd rijk met investeringen in Amazon en Google. De letterlijke vertaling van venture capitalist , durfkapitalist [zie D], is verbasterd tot een losse verzamelnaam voor allerhande financiële partijen.

Wyser-Pratte. Voornaam: Guy. Amerikaan die Europese bedrijven Amerikaanse governance-mores zou komen leren [zie G]. Ex-marine. Strijdkreet: „Wake up and smell the napalm.” In Nederland succes met pressie op Vendex KBB, dat na zijn interventie zijn heil zocht in een overname door private equity-fondsen [zie P] onder leiding van KKR [zie K].

X is het extraatje. Om hedgefondsen [zie H] en andere activisten voor te zijn, trakteren steeds meer bedrijven hun beleggers op extra dividend of inkoop van eigen aandelen. ABN Amro, KPN, Philips en Shell. Ook minister Zalm (Financiën, VVD) zette als grootaandeelhouder de bank BNG onder druk om 1,2 miljard euro extra uit te keren.

Yale. Amerikaanse topuniversiteit die kapitalen verdient met beleggingen in private equity [zie P] en hedgefondsen [zie H]. Van beleggingen van ruim 15 miljard dollar zit ruim 40 procent in private equity en hedgefondsen samen. In het laatste boekjaar was het rendement 22 procent.

Zuidas. Amsterdamse locatie langs A10 met hoofdkantoren van ABN Amro, ING, zakenbank Kempen & Co en van Alpinvest [zie A]. Binnenkort ook: advocaten De Brauw. Grote lokale vastgoedbezitter: ABP [zie M].

Gepubliceerd in:
Economie
private_equity