CDA, PvdA en SP verliezen fors bij raadsverkiezingen

Den Haag, 4 maart. De PvdA, het CDA en de SP zijn de grote verliezers geworden van de gemeenteraadsverkiezingen. De PVV is vanuit het niets de grootste partij geworden in Almere en de tweede partij in Den Haag. D66 gaat van 144 naar meer dan 500 zetels. Ook GroenLinks deed het goed. Lokale partijen zijn de grote winnaars geworden. Zij haalden honderden raadszetels meer dan in 2006. Trots op Nederland van Rita Verdonk komt met 53 zetels in gemeenteraden. Met 53,5 procent was de opkomst de laagste ooit.

De PvdA verliest van de bijna 2.000 raadszetels er meer dan 600. Het CDA levert circa 200 raadszetels in van de ruim 1.700 raadszetels die de partij in 2006 binnenhaalde. De uitslag is voor het CDA echter een grotere teleurstelling dan voor de PvdA. Het CDA deed het in 2006 historisch gezien al slecht en de PvdA haalde destijds een ongekend goede uitslag. De peilingen van de laatste maanden wezen op een groter verlies voor de sociaal-democraten. „De PvdA is weer terug”, zei PvdA-leider Wouter Bos op de verkiezingsavond. De val van het kabinet lijkt gunstig voor de PvdA te hebben uitgepakt.

„We hadden graag gezien dat het resultaat beter was geweest”, zei CDA-leider Jan Peter Balkenende. Hij erkende dat de kabinetscrisis het CDA stemmen heeft gekost. Enigszins tevreden stelde hij vast dat het CDA de grootste landelijke partij is gebleven. Dat is betrekkelijk: het CDA haalde na de lokale partijen wel de meeste raadszetels, maar zowel PvdA als VVD kreeg meer stemmen. Dat het CDA meer raadszetels krijgt, komt doordat deze partij in kleine gemeenten beter scoort. Daar zijn relatief minder stemmen nodig om een zetel te bemachtigen. Volgens een opiniepeiling van ANP/NOS zou het CDA wel de grootste blijven met 29 Kamerzetels, voor de PvdA (27) en de PVV (24).

Geert Wilders was uitgelaten over de winst van zijn partij. „Dit succes nu is onze springplank naar onze overwinning op 9 juni. Vandaag Almere en Den Haag, morgen heel Nederland.”

Rotterdam beleeft een nek-aan-nek-race tussen de PvdA en Leefbaar Rotterdam. Het is nog niet duidelijk wie de grootste wordt. PvdA en Leefbaar Rotterdam halen allebei waarschijnlijk 14 zetels. Leefbaar-leider Marco Pastors heeft een hertelling geëist. Net als in de andere grote steden verloor de PvdA fors in Amsterdam, maar de partij blijft er de grootste.

PVV-leider Geert Wilders deed niet mee aan het traditionele lijsttrekkersdebat aan het eind van de verkiezingsavond. Hij ging in plaats daarvan naar Almere. CDA-leider Jan Peter Balkenende sprak zijn grote teleurstelling uit over het wegblijven van Wilders, omdat er op deze manier geen debat met hem mogelijk was. Volgens GroenLinks-leider Femke Halsema moet de PVV als grootste partij van Almere de stad gaan besturen, „al maak ik me grote zorgen over de gevolgen hiervan voor de bewoners van de stad”.

Identiteitsbewijs

Ruim 200.000 mensen konden niet stemmen, omdat zij niet over een geldig identiteitsbewijs beschikten. Voor de gemeenteraadsverkiezingen gold een identitificatieplicht. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken was dit nodig om stembusfraude te voorkomen.

Op de voorlichtingssite uheefthetvoorhetzeggen.nl stelt het ministerie dat de maatregel nodig was om te voorkomen dat de stemkaarten van kiezers die hun kaart verliezen, zouden worden misbruikt door derden. Ook zegt het ministerie te hebben willen voorkomen dat activisten stemkaarten verzamelen om zoveel mogelijk stemmen voor één bepaalde partij te vergaren.

Privacyorganisatie Vrijbit vindt dat alle kiezers door de identificatieplicht als potentiële fraudeurs zijn weggezet.

Al bij de Europese parlementsverkiezingen van juni vorig jaar moest de kiezer, als hij zelf zijn stem uitbracht, verplicht een paspoort, identiteitskaart of rijbewijs tonen. 150.000 mensen konden daardoor hun stem niet uitbrengen.