Balkenende: Bos verbrak eenheid kabinetsbeleid

Den Haag, 21 febr. Premier Jan Peter Balkenende verwijt Wouter Bos dat hij de eenheid van het kabinetsbeleid heeft gebroken tijdens het debat over de Afghanistan-kwestie in de Tweede Kamer afgelopen donderdag. ,,De verdeeldheid werd geëtaleerd. Dat is onbestaanbaar.’’

Volgens Balkenende maakte Bos van het debat een gênante vertoning omdat er twee kabinetten leken te spreken in het parlement. Dat zei de premier zondag in het televisieprogramma Buitenhof.

Bekijk de aflevering van Buitenhof:

Balkenendes boodschap tijdens het gewraakte Kamerdebat was steeds dat het kabinet het verzoek van de Navo zou onderzoeken om het Nederlandse verblijf in Uruzgan te verlengen, naast andere opties. Maar Bos zei dat het verzoek van de NAVO van tafel moest.

PvdA-leider Bos had de dag ervoor al op een partijbijeenkomst gezegd dat hij een streep wilde halen door de optie-Uruzgan. Dat had hij als vicepremier nooit publiekelijk mogen herhalen in de Kamer, volgens Balkenende, omdat het kabinet daar één visie naar buiten hoort te brengen.

Twee monden

,,Bos had moeten zeggen: dit is een zaak die we bespreken in het kabinet. Er is een verschil tussen wat je op een partijpolitieke bijeenkomst zegt en wat het kabinet zegt in een Kamerdebat. Als je het dan herhaalt, spreek je met twee monden.’’

Maar het echte moment dat Balkenende dacht dat een val van het kabinet naderbij kwam, was afgelopen woensdagochtend, zei hij in Buitenhof. Toen gaf Bos al aan hoe de PvdA zich zou opstellen.

Afstemmen

Voor het verzoek van de NAVO kwam is er met de betrokken bewindslieden, onder wie die van de PvdA, wekenlang overleg geweest over een eventuele verlenging van het Nederlandse verblijf in Uruzgan maar dan in een andere vorm. Volgens Balkenende kwam er toen een moment waarop de PvdA-bewindslieden zeiden dat ze het moesten afstemmen met de eigen partij.

Daarvoor moest er wel duidelijkheid zijn over vier zaken: het aantal militairen, einddatum zomer 2011, daarna geen inzet meer van F-16’s en er moest een verzoek van de NAVO zijn. Met de beperkte inzet van F-16’s, zei Balkenende niet gelukkig te zijn, maar dat bezwaar liet hij varen. Met die informatie heeft minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) contact gelegd met secretaris-generaal Rasmussen van de NAVO. Die deed Nederland de dag erna een officieel verzoek om troepen in Uruzgan te houden tot de zomer van volgend jaar.

Uitweg

Balkenende zei ook dat Bos en de PvdA nog een uitweg is geboden. Minister Eimert van Middelkoop (Defensie, ChristenUnie) was bereid om te komen tot een andere missie buiten Uruzgan. Die optie had allesbehalve de voorkeur van Balkenende omdat dat duurder en niet efficiënt zou zijn. Die optie is niet verder uitgewerkt.

Meer over de val van Balkenende IV IV
- Analyse: Balkenende IV valt: een breuk met alleen verliezers
- Discussie: Wie draagt er het meeste schuld voor de val?
- Commentaar: Na een moeizame start nu ook een moeizame val
- Infographic: Hoeveel kabinetten haalden de eindstreep?
- Chronologie: Lees een chronologie van vier kabinetten-Balkenende
- Fotoserie: Bekijk een fotoserie van vier kabinetten Balkenende
- Liveblog: Lezers stellen vragen aan NRC-commentator John Kroon
- Nieuwsthema: Overzicht van de complete berichtgeving