Een recessie voedt het populisme

Het zou mooi zijn als de recessie een einde maakt aan de haatpraat, zoals Bas Heijne voorspelt. Maar uit de ervaring blijkt het tegendeel, schrijft Rachida Azough.

Het debat over culturele verschillen is voorbij, want iedereen is nu bezig met de recessie en de kredietcrisis, heeft Bas Heijne in zijn column van vorige week gezegd. Nederland wordt volwassen, en ik zal niet meer tien keer per dag aan een van mijn nationaliteiten worden herinnerd want de mensen zijn druk met hun spaargelden en pensioenfondsen. We gaan onze toekomst veiligstellen. Die kredietcrisis is natuurlijk een bittere pil, maar het klinkt zoet, want Bas Heijne heeft gelijk: liever de waarheid in harde economische munt dan het eeuwige gezever over verschillen die er eigenlijk niet toe doen.

Stel je voor: de kredietcrisis verdringt Marokkanen van de voorpagina. We hebben er eindelijk echt genoeg van. Het M-woord, daar zijn de Marokkaanse ettertjes weer, komt niet meer voor. Eindelijk weer ongestoord tv-kijken. Aan haatpraat hebben we niks, want wij Nederlanders hebben belangrijker zaken aan ons hoofd.

Ik doe graag mee, maar is die verlossing echt binnen handbereik? Een economische crisis is juist een ideale voedingsbodem voor populisme. Deze week gingen de kredietcrisis en de Marokkanen nog gelijk op. Wankele banken en het verdampte miljard spaargeld kregen even nadrukkelijk aandacht als de dertig Mokkie-gezinnen met een straatwaarde van tien miljoen voor de gemeente Gouda. En geheel tegen Heijnes voorspelling in, kwam uitgerekend tv-presentator Prem Radhakishun uitleggen waarom hij wel eens op Wilders zou kunnen stemmen.

Misschien wordt mijn ongeloof veroorzaakt door mijn gebrek aan aandelen. Als arbeidersdochter onderschat ik nog altijd het aantal euro’s dat we oppotten, in Nederland zo’n 300 miljard. Niet dat daar iets van mij bij zit, maar bij economische neergang krijg ook ik niet direct een lekker gevoel. Het doet denken aan de drie recessies in mijn leven tot nu toe. In de jaren tachtig moest mijn vader eerst de haven en daarna de metaalfabriek verlaten. Hij had alweer tien jaar een melkertbaan toen die korte zachte recessie in 2001-2002 een gespannen periode inluidde van agressie tegen de feitelijk multiculturele samenleving. Dus vergeef me als ik nu een beetje huiverig ben.

Hoe kunnen gewiekste aandelenhandelaars en bankiers de rol van zondebok van Marokkanen overnemen? CEO’s die I’m worth it uitstralen, verneder je niet. Ik ben bang dat de spaarders hun leed sneller zullen vergeten dan het eeuwige gemopper over wat hun levens onveilig zou maken. Zie je een Marokkaan, denk je aan onheil, dat is toch de essentie gebleken van al het gejeremieer over het multiculturele drama? En met welk een schade.

Maar ik wil constructief blijven, geen spelbreker zijn, met Monty Python roepen ‘And now for something completely different’. Niet meer bang zijn voor verlies, culturen ruimte gunnen. Ook de allerrijksten belasting laten betalen. Kinderen uit de onderklasse naast hun rijke klasgenoten in de schoolbanken zetten, eerlijke kansen scheppen en dat gedonder op straat voorkomen. En we spreken sowieso af niet meer stiekem te bezuinigen op onderwijs. Allemaal om deze complexe tijden zo goed mogelijk door te komen. Wij hebben onze portie wel gehad.

Azough reageert hierboven op NRC-columnist Bas Heijne, die op 18 oktober schreef:

„[Het integratiedebat], die voorspelling durf ik wel aan, is binnenkort voorbij..”

„De doodsklap voor het cultuurdebat is de kredietcrisis. (...) De kredietcrisis is erin geslaagd iets duidelijk te maken wat nog geen politicus lukte: dat ons land geen eiland is, dat zelfs de meest onwillige burger niet om de wereld heen kan. Gewoonlijk is een economische crisis de ideale voedingsbodem voor populisme. Dit keer zou het wel eens het einde ervan kunnen zijn.” Lees hier de gehele column van Heijne.

Rachida Azough is journalist en creatief directeur van Kosmopolis, een stichting die kunst en cultuur inzet voor de dialoog tussen bevolkingsgroepen.

Discussieer hier met andere lezers over dit opiniestuk.