Krabbels op Hyves zijn waardeloos

Door Arjen van Veelen

Op Hyves en Facebook is ‘vriendschap’ niets waard. Het is hoog tijd dat we de Griekse lifecoach Plutarchus (uit 46 n. Chr.) gaan lezen. Meer vrienden is niet beter.

Mijn hele leven al wacht ik op iemand die ik echt kan vertrouwen. Iemand die om me geeft. Die er altijd is. Mij altijd de waarheid vertelt - zelfs als dat lastig is.

Dat zingt, vrij vertaald, Paris Hilton in haar recente single My Best Friend Forever. Het nummer van Paris hoort bij een gelijknamige televisieshow waarin de socialite op zoek gaat naar een boezemvriend. Het is een afvalrace à la Idols gecombineerd met een vriendensite als Hyves. Op de site Parisbff.com kunnen wannabe-hartsvrienden een profieltje aanmaken ter zelfpromotie. Wie de meeste vrienden verzamelt, haalt de tv-finale.

Paris’ queeste valt te prijzen. In tijden van versnippering is een soulmate immers goud waard. Maar wat is een echte vriend precies?

Van Paris worden we wat dat betreft niet wijzer: de ironie druipt van haar vriendschapsshow af. De vervolgserie heet niet voor niets My New Best Friend Forever (begin 2009 in Nederland op de televisie). Maar bovenal deugt haar zoekmethode niet. Paris zoekt via vriendensites. En het komt juist door die sites dat we niet meer zo goed weten wat dat nu is, vriendschap.

Op Hyves heet het al vriend als we ooit een zakje M & M’s met iemand gedeeld hebben. Die touringcars vol vrienden hebben gezorgd voor vriendschapsinflatie.

Die inflatie werd kennelijk zo hoog, dat een paar weken geleden een concurrent van Hyves werd gelanceerd. Clubbyclub.com heet de site. Het is een besloten site, alleen bedoeld voor ‘echte vrienden’. En je kunt er niet begluurd worden door derden.

Deze nieuwe site wordt geen succes. Geslotenheid werkt niet op vriendensites: daar is je publieke vriendenlijst juist je sociaal kapitaal en je statussymbool. En dat stop je niet weg; daar pronk je juist mee.

Vriendensites gaan over zelfpromotie en marketing. Ons profiel is onze etalage. We stileren daar onze reputatie. Op Hyves publiceren we zeven miljoen foto’s en video’s per week.

Van de ongedwongenheid die bij echte vriendschap hoort, is daar weinig te zien. Vriendschap leidt eerder tot stress. Onbeantwoorde krabbels ervaren we als een to-do lijstje. Als we kudos (complimentjes) van iemand krijgen, zijn we er als de kippen bij om kudos terug te geven. Kudos-economie, heet dat, vertelde een Hyves-vriendin van me.

Maar omdat economie zo zakelijk klinkt hebben we het vriendschap genoemd. En gebruiken we vrolijk stuiterende emoticons en kleutervocabulaire als ‘krabbelen’.

Op vriendensites gaat het om de kwantiteit, niet de kwaliteit van vriendschap. Wie vindt dat-ie te weinig vrienden heeft, kan friend adding software inschakelen, van bijvoorbeeld FriendFlood.com. Een handig instrument om bijvoorbeeld fans voor je band te genereren.

Zelfs onschuldige baby’s en zacht rustende doden ontkomen niet aan die zelfpromotie. Iemand die ik slechts vaag ken had haar baby op Hyves gezet. Ze wilde dat ik op haar zuigeling stemde voor ‘baby van het jaar’ (hoofdprijs: tienduizend euro).

Er bestaat ook een Hyves voor dode mensen. Op Respectance.com ben je na je dood nog steeds bezig met je online reputatie. Dat vind ik een onplezierig idee.

Vriendschap is functioneler geworden. Twee vooraanstaande Facebook-watchers voorspelden vorige maand dat die vriendensite flink zal profiteren van de economische crisis. Financiële onzekerheid zou de mensen naar netwerksites jagen om hun sociale kapitaal een boost te geven. Kijk ook naar de contractjes die je op Hyves sluit als je een vriend ‘toevoegt’. En naar het klinische taalgebruik op de site: ‘Genoeg vrienden? Zet hier je vriendensuggesties uit’.

Waar vriendschap verzakelijkt, amicaliseert tegelijkertijd het bedrijfsleven. Zie sommige tv-commercials, bijvoorbeeld van dat haperende kabelbedrijf dat zich voordoet als een intimus (‘Ik ben Ziggo. Ik wil je graag beter leren kennen’). Terwijl bedrijven mijn vriend willen worden, worden mijn vrienden bedrijven. Ongeveer de helft van de Hyves-berichtjes die ik krijg, is feitelijk zelfpromotie. Stem op mij voor student van het jaar! Lees mijn blog! Kom naar mijn optreden!

Begrijp me goed: er is niets mis met zelfpromotie en marketing. Maar noem het geen vriendschap.

We moeten die vriendschapsinflatie terugdringen. De Griekse filosofen kunnen orde in de chaos brengen. Die hebben veel nagedacht over vriendschap. Het is opvallend dat ze bijna allemaal zeggen dat je beter weinig vrienden kunt hebben, dan veel - een gedachte die haaks staat op de Hyves-filosofie.

Over de economisering van vriendschap en de marktwaarde van je relaties hebben bijvoorbeeld Aristoteles en Xenophon wijze dingen geschreven. Maar het meest heldere pleidooi tegen vriendschapsinflatie is geschreven door Plutarchus, een Griekse essayist en lifecoach uit de eerste eeuw na Christus.

Twee essays zijn speciaal relevant. De eerste heet ‘Hoe je het verschil ziet tussen een slijmbal en een vriend’. Daarin ontmaskert Plutarchus de mensen die jou kudos geven omdat ze van je willen profiteren. Zijn remedie, in het kort: zorg dat je jezelf goed kent, dan prik je meteen door een vals compliment. Het andere essay heet ‘Over het hebben van veel vrienden’. Daarin hekelt Plutarchus de mode dat velen al de naam vriend krijgen „door het drinken van één enkel glas samen, of door één nacht in hetzelfde huis door te brengen”.

We verzamelen vrienden als gekken, constateert de filosoof, maar die karrenvrachten vol vrienden leveren een averechts resultaat op: nul echte vrienden. Want je moet je aandacht over zoveel mensen verdelen, dat iedereen ontevreden is. Het is als met een rivier die je zo vaak opsplitst dat er alleen maar zielige stroompjes overblijven. Je kunt je beter op één speciaal iemand concentreren.

Het hebben van veel vrienden leidt bovendien tot stress, constateert de essayist. Je hopt van de een naar de ander; je jongleert met allerlei beginnende vriendschappen; je komt in problemen door dubbeldates en een agenda die versnippert. Daarom moet je niet overal ja op zeggen, vindt Plutarchus: dat is, vrij vertaald, hoerig gedrag.

Het is belangrijk dat de boekjes van Plutarchus uit de vergetelheid worden gehaald.

Eén van de deelnemers aan de televisieshow van Paris Hilton prijst zichzelf aan in een zelfgemaakt filmpje. ‘Hi! I’m very social’, zegt ze. ‘I love meeting new people and I think I can talk to anyone.’

Plutarchus had op haar profiel kunnen krabbelen: ‘Iemand die met iedereen kan praten, iemand die met iedereen vrienden kan worden, zo iemand is kneedbaar, veranderlijk, identiteitsloos.’

Plutarchus (46- ca. 120 n. Chr.) was een Griekse filosoof die studeerde aan de Academie van Plato in Athene. Hij kwam uit een aanzienlijke familie en onderhield nauwe banden met het Romeinse gezag.

Plutarchus’ essays ‘Hoe je het verschil ziet tussen een slijmbal en een vriend’ en ‘Over het hebben van veel vrienden’ zijn opgenomen in zijn essaybundel Moralia.

Gerelateerde artikelen:

Gepubliceerd in:
Opinie
Opinie