Ontwikkelingshulp is een sociale plicht

Er moet niet minder, maar juist meer hulp komen. Het is immers een schande dat in deze 21e eeuw nog steeds de helft van de wereldbevolking moet leven van minder dan twee dollar per dag, vinden Henk Holtslag e.a.

De VVD wil ontwikkelingshulp halveren. De minisister van Ontwikkelingssamenwerking, de heer Koenders (PvdA), vindt juist dat vermindering van armoede ook eigenbelang is en dat het kortzichtig zou zijn als de huidige financiële crises zou leiden tot vermindering van hulp. Die crises is ook juist de gelegenheid om te kiezen voor echte duurzaamheid. De huidige crises op financieël, cultuur, klimaat, energie en voedsel gebied hebben ook te maken met armoede.

Er zijn veel hardnekkige misverstanden over het nut en effect van hulp. Ja, er worden fouten gemaakt maar als een ding duidelijk is geworden na vijftig jaar hulp is het wel dat hulp die duurzame verbetering in gang zet, zeer complex is. Er is geleerd wat niet werkt en de hulp organisaties weten steeds beter wat wel werkt. Het imago van hulp is echter nog steeds dat het geld naar corrupte regeringen gaat en dat er veel aan de strijkstok blijft hangen. Deze halve of hele onwaarheden worden nauwelijks weersproken. De marketing van de ontwikkelingshulp faalt daar. Men is blijkbaar niet in staat om aan het grote publiek uit te leggen dat; ten eerste, hulp ook in ons eigen belang is, en ten tweede dat een groot deel van de hulp wel degelijk helpt.

Steeds meer wordt duidelijk dat de grote kloof tussen arm en rijk slecht is voor arm en rijk. Wellicht hebben wij de rijken zelfs meer te verliezen dan armen. Wat als wij ons CO2-probleem opgelost hebben en men blijft de bossen in Afrika afbranden?

Terrorisme, asielzoekers, ontbossing, de bevolkingsexplosie, het heeft veel met armoede te maken. Volgens recente berichten is de economische schade door de ontbossing zelfs groter dan de financiële crisis, en de aarde kan nog meer mensen niet aan. Ontwikkeling is een bewezen manier om de bevolkingsgroei af te remmen.

Om armoede in Afrika te verminderen heeft eerlijke handel meer effect dan hulp maar hulp kan wel degelijk veel in gang zetten. Zo zijn ziektes als polio en pokken vrijwel uitgeroeid door hulp, is India meer welvarend geworden door Nederlandse hulp op het gebied van water management. Door de Treadle pomp, een simpele irrigatie pomp in Azië zijn 18 miljoen boeren van 1 naar 2 dollar dag gegroeid zijn. Dat is gebeurd met een eerste investering van zeven miljoen dollar, onder andere van Nederland. Een ander voorbeeld is de introductie van de touwpomp, een eenvoudige waterpomp waar ondertussen ruim drie miljoen mensen meer en beter water door hebben. De “spin off” van de 1 miljoen dollar Nederlandse hulp destijds is nu al meer dan 100 miljoen dollar. Deze kennis gaat nu ook naar Afrika. Zimbabwe lijkt zelfs de millenniumdoelstelling voor water te halen omdat een kleine ngo bezig is met een grootschalige verspreiding van deze lokaal geproduceerde handpomp.

Recent publiceerde UN University een rapport waarin staat dat wc’s en drinkwater de meest effectieve manier zijn om armoede te verminderen. Een publicatie van de Wereldgezondheidsorganisatie geeft aan dat waterzuivering op huishoudniveau met bijvoorbeeld chloreren of waterfilters zelfs een cost-benefit heeft tot zestig keer de investering. Waarom komen deze en de vele andere goede berichten veel minder in publiciteit dan de problemen? Het argument dat goed nieuws, geen nieuws is, lijkt zwak, er moeten toch slimme reclamemensen zijn die goed nieuws wel in de publiciteit krijgen?

Enkele redenen van het falen van de promotie voor de hulp zijn naar onze mening:

a) het niet goed samenwerken tussen de ontwikkelingssamenwerkingsorganisaties waardoor versnippering ontstaat.

b) geen concentratie op enkele grote thema's, de boodschap is daardoor niet helder en krachtig.

c) te weinig en niet professionele aanpak om juist de grote groep twijfelaars te bereiken.

d) te weinig geld voor promotie. Een boodschap moet vaak en op diverse manieren herhaald worden om door te dringen..

We dagen de hulpsector, inclusief de NCDO (de organisatie die gefinancierd wordt om draagvlak voor ontwikkelingshulp te creëren) uit om de berichtgeving over de hulp te verbeteren, niet om slechte hulp goed te praten maar om te laten zien dat een groot deel van de hulp wel degelijk helpt. Er moet niet minder, maar juist meer hulp komen. Het is immers een schande dat in deze 21e eeuw nog steeds de helft van de wereldbevolking moet leven van minder dan twee dollar per dag. Hulp is een sociale plicht maar het verminderen van armoede is ook een lange termijn eigen belang, te weten een duurzame wereld voor onze klein kinderen.

Henk Holtslag is ontwikkelingswerker, Mark Westra is betrokken bij AKVO, een water en sanitatie initiatief. Hans Eenhoorn is associate professor aan de Universiteit van Wageningen en oud Unilever-topman en Sjef Ernes is directeur van Aqua for All.

U kunt hier deelnemen aan de Expertdiscussies over ontwikkelingssamenwerking