Het is zinloos om het EPD in te voeren als nog maar de helft van de artsen digitaal werkt

Minister Klink (Volksgezondheid) heeft met veel rekening gehouden, maar niet met de positie van zorgverleners. Hun huidige registratiesysteem van patiëntgegevens sluit niet aan op de vereisten van het Elektronisch Patiëntendossier (EPD). Dat stellen Gert Jan Dijkmans van Gunst c.s..

Is de zorgverlener wel klaar voor het EPD? Het merendeel van de zorgverleners verwerkt de gegevens van de patiënt (nog) niet elektronisch. Tijdens het consult maken zij hun aantekeningen nog steeds met ‘pen en papier’. Als zorgverleners op deze huidige manier blijven werken, zal dat inefficiëntie in stand houden en uiteindelijk mensenlevens kosten.

Artsen en andere zorgverleners moeten hun werkgedrag veranderen en met hun tijd meegaan. Zorgverleners lijken elektronisch werken te schuwen. Op basis van ervaring kunnen we vaststellen dat in de Nederlandse zorgsector zeker 40 tot 50 procent van alle vastlegging en uitwisseling van patiëntgegevens door en tussen behandelaren met pen en papier wordt gedaan. De gegevens van de patiënt worden met name tijdens het spreekuur door artsen opgeschreven, maar ook aan het bed van de patiënt gaat de vastlegging van gegevens grotendeels handmatig. Bij sommige afdelingen in het ziekenhuis, zoals het laboratorium, de röntgenafdeling en de apotheek, wordt wel met computers gewerkt. Echter het stellen van de diagnose, het behandelplan en de verwijzing van de patiënt gaat bij veel zorgverleners nog handmatig.

Het is zinloos om het EPD in te voeren als nog maar de helft van de artsen de patiëntgegevens digitaal verwerkt. Het vasthouden aan de huidige verwerkingsmethode heeft alles te maken met routine en de weerzin om het gedrag te veranderen. Het is belangrijk dat zorgverleners nu al de routine krijgen om patiëntgegevens elektronisch op te slaan. Voor een succesvolle implementatie van het EPD is het noodzakelijk dat er een gedragsverandering plaatsvindt in de verwerking van patiëntgegevens.

Verandering van het werkgedrag gaat niet van de één op de andere dag. Dat kost tijd, maar zal als het eenmaal een routine is, veel opleveren. Het elektronisch verwerken van patiëntengegevens zorgt ervoor dat zorgverleners sneller en efficiënter kunnen werken. Patiëntengegevens hoeven niet bij elkaar gezocht te worden en/of opgevraagd te worden bij een andere behandelaar. Bij het maken van een afspraak kun je je medische gegevens alvast on-line doorgeven. Dit scheelt tijd en de patiënt kan hierdoor sneller geholpen worden. Wachttijden worden terug gedrongen en een grote archiefruimte in het ziekenhuis is niet meer nodig. De ‘computer on wheels’, een verrijdbare laptop, doet zijn intrede in ziekenhuizen en zal een standaard instrument van de zorgverlener zijn.

Zorgverleners hoeven niet te vrezen dat ze de werkverandering alleen moeten doorstaan. Ook voor hen zijn er ‘dokters’, deskundigen op het gebied van elektronische dossier inrichting, online dossiervoering, on-line afspraaksystemen, veranderkunde en meer. De deskundigen begeleiden ziekenhuizen en zorgverleners in de overstap van een papieren tijdperk naar een modern ziekenhuis waarin het EPD een centrale rol speelt. Zo krijgen zorginstellingen een advies op maat aangereikt, gebaseerd op een knelpuntenanalyse van de instelling en de medewerkers.

Met realistische simulaties oefenen zorgverleners praktisch en doelgericht met het elektronisch verwerken en uitwisselen van de gegevens. Wanneer medische specialisten de overstap maken naar de elektronische werkmethode, biedt ‘digital work-coaching’ hulp op afstand tijdens de implementatiefase. Ook in latere fases staan de veranderexperts de zorginstellingen bij met het bieden van software en cursussen. Banken, overheden en vliegmaatschappijen hebben deze weg al bewandeld. In een ziekenhuis is de situatie complexer, maar dat is geen reden om vast te houden aan pen en papier.

Het EPD zal voor een nieuwe manier van werken zorgen. Dit vraagt van zorgverleners dat ze met hun tijd mee gaan. Als het EPD echter wordt ingevoerd zonder rekening te houden met de vraag of de artsen er mee kunnen werken, zal deze moderniseringslag geen bijdrage leveren aan het terugdringen van de medische fouten.

Gert Jan Dijkmans van Gunst is auteur van Polikliniek van de Toekomst. Hij schreef dit stuk samen met Bart van Aken (gynaecoloog en directeur Innovatie van het Flevo Ziekenhuis Almere) en Simo Brada (oncoloog en voormalig voorzitter Medische Staf Jeroen Bosch Ziekenhuizen).

Bent u ook expert op dit gebied? Reageer dan op nrc.nl/expert