JSF is een lawaaischopper
De discussie over de JSF beperkt zich vooral tot de prestaties, inzetbaarheid, kosten en inverdienmogelijkheden voor de luchtvaartindustrie. Maar ook de leefbaarheid rondom vliegvelden en aanvliegroutes moet bepalend worden bij de keuze voor een opvolger voor de F16.
"In verband met gehoorschade onverantwoord." Dat kregen verontruste omwonenden van vliegveld Leeuwarden te horen toen zij aan staatssecretaris De Vries de JSF decibellen wilden laten horen. Het vliegtuig produceert dan ook een enorme hoeveelheid geluid. In de NRC van 17 januari staat te lezen dat de JSF veel meer lawaai produceert dan de huidige F16. Hij doorbreekt niet alleen de geluidsbarrière, maar ook de pijngrens van onze oren (zijnde circa 120 dB).
Het startlawaai dat de JSF veroorzaakt is 133 dB op 75 m en 121 dB op 300 m hoogte. Ter vergelijking: De F16 produceert 100 dB op 300 m hoogte, ofwel een verschil van 21 dB. Dat is honderd maal zo veel lawaai! Het menselijk oor ervaart dit als een verdriedubbeling van het lawaai. Bij overvliegen en landen produceert de JSF 107 dB. Dat is 27 dB meer dan de F16, ofwel vijfhonderd maal zo veel lawaai! Het menselijk oor ervaart dit als een verzesvoudiging van het lawaai.
Waardoor produceert de JSF zo veel meer lawaai dan bijvoorbeeld de Saab Gripen? Vanwege de stealth eigenschappen die hem ‘onzichtbaar’ maakt voor radar. De JSF is een stuk zwaarder en minder aerodynamisch van vorm, zodat hij is uitgerust met de krachtigste straalmotor die ooit is gemaakt voor een jachtvliegtuig. Om dit gigavermogen van de motor te krijgen en het vliegtuig niet nog zwaarder te maken zijn naar alle waarschijnlijkheid alle geluidsreducerende technologieën eruit gelaten. Gevolg: gigantisch brandstofverbruik en dito geluidsuitstraling. Een ander nadeel van het hoge gewicht en het minder aerodynamische ontwerp zijn de vliegprestaties welke achterblijven bij die van de concurrenten. Uit een Australisch onderzoek komt zelfs naar voren dat bij een luchtgevecht tussen de JSF en de Russische Sukhoi, de JSF ‘als een zeehondje zal worden doodgeknuppeld’.
Gedwongen door de publiciteit over de geluidsbelasting van de JSF laat Defensie weten dat er pas met één prototype testvluchten worden uitgevoerd. De dB-verschillen zijn echter zo groot dat ze in het niet vallen bij eventuele meetfouten. Het is zeer onwaarschijnlijk dat de uiteindelijke JSF’s minder geluid zullen produceren. Het zal eerder méér worden, gezien de ondermaatse vliegprestaties.
Inmiddels heeft de geluidsdiscussie de nodige stof doen opwaaien. In de Verenigde Staten ontstaan in toenemende mate bezwaren tegen het hoge geluidsniveau van de JSF. Bewoners rond Amerikaanse vliegbases komen in het geweer. Ook het personeel dat op de basis is gelegerd (en daar woont) komt in actie. Bebouwing (waaronder scholen) zal eronder te lijden krijgen, zowel bij de aanvliegroutes als op grotere afstand.
In Nederland zijn bewoners rondom de Leeuwarder vliegbasis zeer ongerust over de mogelijke invoer van de JSF. Dorpen als Marssum, Jelsum en een deel van Cornjum worden in hun voortbestaan bedreigd. Woningen zijn niet nóg meer te isoleren, of je moet in een soort bunker willen wonen. In het slechtste geval moeten er tientallen woningen in Marssum en Cornjum worden afgebroken. Doordat meer dorpen en steden in de geluidszones komen te liggen zullen ook meer bewoners geluidshinder ondervinden.
De Tweede Kamer vindt per motie dat bij de vergelijking van kandidaten voor de vervanging van de F16 ook het geluidsaspect moet worden meegewongen. Staatssecretaris De Vries stelde echter dat het erom gaat dat het wapen effectief inzetbaar moet zijn tegen de beste prijs. En dat Defensie zich gewoon zal houden aan milieuwaarden, milieugebruiksruimten en geluidscontouren.
Wat hij er niet bij vertelde, is dat bij bovengenoemde geluidsbelasting het aantal vluchten vanaf het vliegveld slechts 1/30 (eendertigste!) mag zijn van het aantal dat nu met de F16 wordt uitgevoerd! En het zou ook moeten betekenen dat oefeningen boven land op 3.000 meter hoogte (lawaaipiek 101 dB) absoluut uitgesloten wordt. En al helemaal moet uitgesloten zijn dat er ooit laagvliegoefeningen worden gehouden boven land. Iedereen kan aan z'n klompen aanvoelen dat Defensie deze oefenbeperking nooit zal accepteren. Net zoals bij Schiphol zullen de geluidscontouren net zo lang worden opgerekt totdat de JSF dezelfde ruimte voor aantallen vluchten krijgt als nu de F16. Omwonenden zullen daarvan de dupe zijn.
De Milieufederaties gaan dit probleem op tafel leggen bij het Rijk en de betreffende provincies en gemeenten. Tegelijkertijd roepen ze burgers rondom militaire vliegvelden en laagvliegroutes op om zich te mobiliseren en de hoogste staat van paraatheid af te kondigen. Het is nog niet te laat, maar het net sluit zich langzaam om de volksvertegenwoordigers die het besluit moeten nemen.
Bert vander Moolen, Jan van Reijen en Volkert Vintges zijn directeur van respectievelijk de Friese, Brabantse en Gelderse Milieufederatie.