Niemand voelt zich aangesproken door SIRE
De campagne van SIRE om aardig zijn aan te moedigen is overbodig en werkt niet. Een opvoeding krijg je thuis. Campagnes betrekken mensen nooit op zichzelf.
Ik ben aardig. Dat is een tekortkoming. Dat weet ik nu. Gelukkig heeft SIRE me geholpen dat te realiseren met haar nieuwe campagne.
Op pasopaardig.nl staat een gebruiksaanwijzing voor het omgaan met aardige mensen. Aardige mensen zijn nogal zonderling, zo blijkt, en nu ik de verschillende aardigerds (de groeter, de complimentenmaker, de uitdeler, de attenterik en de wegwijzer) op de website heb kunnen bekijken, weet ik dat ik ook een rare snuiter ben. Als ik bij mijn vriendin in het dorp ben, begin ik al meters voor we iemand tegemoetkomen breed te glimlachen omdat ik weet dat daar teruggegroet word als ik gedag zeg. Als er iemand langzaam langsfietst terwijl hij zoekend om zich heen kijkt, wil ik ’m eigenlijk aanklampen om te vragen waar-ie heen moet – weer iemand die ik de weg kan wijzen; en ik doe aan de Amsterdamse variant van de uitdeler: ik geef bedelaars geld. Ik scoor drie uit vijf. Ik ben behoorlijk raar dus. Er is een gebruiksaanwijzing nodig voor mij, met een waarschuwende toon. Pas op, aardig.
Natuurlijk is het allemaal met een dikke knipoog bedoeld, want, zo zegt SIRE zelf: ‘uit onderzoek komt naar voren dat 78 procent van de Nederlanders vindt dat we aardiger voor elkaar zouden moeten zijn. Tegelijkertijd blijkt echter dat ruim twee miljoen Nederlanders er niet goed raad mee weten als een onbekende een aardig gebaar maakt.’ Ah.
De mensen van SIRE doen hun best. En dat doen ze al jaren. Ik heb een tijdje op hun website rond zitten klikken en ik kwam bij De maatschappij, dat ben jij, uit 2002, en bij dat filmpje staat: ‘Deze tachtigste SIRE-campagne deed veel stof opwaaien.’ De tachtigste? In 2002 was SIRE al tachtig campagnes bezig Nederland op te voeden? Dan kan het punt van de honderd niet ver weg zijn.
Misschien is het eens tijd om de stekker eruit te trekken. Of misschien kan SIRE worden gereduceerd tot twee vrolijke jongens die elk jaar een variant op ‘Je bent een rund als je met vuurwerk stunt’ verzinnen, gewoon, omdat dat een beetje bij Nederland hoort, omdat het een beetje cultuurgoed is. Jammer dat al dat opvoedgeweld verder zo nutteloos is geweest.
Want niemand, echt helemaal niemand, heeft zich ooit aangesproken gevoeld door een campagne van SIRE. De mens in het algemeen en de Nederlander in het bijzonder heeft het talent (of misschien is het wel een overlevingsmechanisme) te denken dat het altijd over iemand anders gaat. En de Nederlander denkt bij het zien van zo’n filmpje: ha, ja, dat zal ze leren. De Nederlander betrekt het filmpje niet op zichzelf.
Hoe sympathiek het clubje ook is: SIRE is overbodig. Het zou een ideale wereld zijn als de stichting zichzelf overbodig zou hebben gemaakt, als iedereen de groeter morgen terug zou groeten, maar de campagnes slaan stuk op de overtuiging van ieder mens dat het niet aan hem ligt. Een opvoeding krijg je thuis, en je ouders hebben het altijd goed gedaan, ook al hebben ze dat niet.
Ik ben een aardig mens omdat ik dat als kind heb geleerd. Ik ben verre van perfect opgevoed: mijn ouders hebben het lang niet altijd goed gedaan, maar ik laat me dat niet door een reclameblok op televisie vertellen. SIRE werkt niet. Tv-kijkend Nederland is al opgevoed. En of dat goed of slecht is gebeurd, doet er niet toe.
SIRE, Stichting Ideële Reclame, is een onafhankelijke stichting die geen banden heeft met de overheid . De stichting agendeert maatschappelijke onderwerpen die in haar ogen onbelicht zijn.
De campagnes worden door vrijwilligers uit de mediabranche gemaakt. Kranten plaatsen advertenties voor weinig tot niets, de STER stelt haar restzendtijd gratis ter beschikking. Het secretariaat van SIRE wordt gefinancierd door donateurs.
Walter van den Berg is schrijver. Hij blogt op vandenb.com