In Tegenspraak kunnen lezers deelnemen aan actuele discussies.
De redactie selecteert en behoudt zich het recht voor bijdragen te redigeren.

Kan antroposofie zonder rassenleer?

De antroposofie is in opspraak, met als twistpunt enkele omstreden uitspraken van haar grondlegger Rudolf Steiner. Volgens Steiner zijn er onmiskenbare verschillen tussen mensenrassen, door hun uiteenlopende niveau van 'geestelijke ontwikkeling'.
De vice-voorzitter van de Antroposofische Vereniging, C. Wiechert, kon zich wel vinden in die uitspraken. Dat kwam hem te staan op felle kritiek van zowel buitenstaanders als antroposofen die de uitspraken van Steiner beschouwen als een 'slip of the pen.' Wiechert is inmiddels afgetreden.
Andere antroposofen hebben het voor Wiechert opgenomen. Zo vindt J.D. Imelman de kritiek merkwaardig: Steiners rassenleer valt volgens hem niet los te denken van de rest van zijn filosofie. Ze hangen nauw samen met de antroposofische kijk op de evolutie van de mensheid.

Twee zaken spelen hier:

1. Is Steiners filosofie racistisch?
2. Kan de antroposofie zonder rassenleer?

Wat vindt u? antroposoof@nrc.nl

Reacties
Volgens H.S. Verburgh is antroposofie juist volledig gespeend van racistische elementen. Dat vindt ook G.M. Ruijer, die een 'hetze' bespeurt tegen de antroposofie. Maar volgens J. Smit verkondigde Steiner, al was hij integer, wel degelijk opvattingen die tegenwoordig als 'racistisch' gelden. De antroposofie moet daarvan worden ontdaan, vindt hij.
J.A. Klok vindt dat Steiners opmerkingen over rassen gezien moeten worden in zijn tijd, de negentiende eeuw. Ze maken de inhoud van zijn werk nog niet racistisch. Volgens Erik Danckaarts is de kritiek inzoverre terecht dat huidskleur geen criterium kan zijn om mensen te beoordelen. Maar deel uitmaken van een bepaalde cultuur is dat wel. M.P. Visser ziet in de antroposofie een vorm van "mind porno": het gaat volgens hem eerder om het bevredigen van een kick dan om echte kennis.
Volgens Frans van Velden heeft de antroposofie zowel racistische als seksistische trekjes, maar k`an ze daarbuiten, omdat ze iets anders ook heeft, namelijk een "geesteswezen". Hidde Ronde verbaast zich over de grote woorden die antroposofen gebruiken, zoals "Het Denken". Waarom niet ook "Het Domme"?
Ben Laauwens vindt dat er onderscheid moet worden gemaakt tussen een beschrijving van verschillen tussen menselijke rassen en racisme, dat een negatief oordeel inhoudt over individuen op grond van hun ras.
Thijs Etty, leerling van een Vrije School in Nijmegen, is tijdens de lessen op zijn school geen racisme tegengekomen.

• Rudolf Steiner Archief