Film en architectuur, operazangeres en oplossingen

Hans Beerekamp, tv-recensent en ex-filmredacteur van NRC Handelsblad, beantwoordt vragen over film en televisie. Vragen kunt u e-mailen aan hb@nrc.nl. Iedere week verschijnt een nieuwe aflevering met vragen en antwoorden. De tv-recensies (Het Beeld) van Beerekamp zijn te lezen op www.nrc.nl/beeld.

FILM EN ARCHITECTUUR

Ik geef les aan de Hogeschool Rotterdam, afdeling Bouwkunde en Architectuur. Eén van mijn aardige vakken (vind ik) is "Architectuur in de film" , voor alle studenten van de Hogeschool bedoeld. Wat ik doe is laten zien dat sommige regiseurs de 'gebouwde omgeving' niet alleen maar als decor gebruiken waarin hun film zich min of meer toevallig afspeelt, maar het heel nadrukkelijk als onderdeel van de film beschouwen en als het ware een nadrukkelijke rol laten spelen in de film. Die films kunnen alleen maar gemaakt worden in dát decor, in díe stad, in dát gebouw. Dan gaat het natuurlijk om het ontwerp, de architectuur en de relatie met het verhaal van de film. De films die ik gebruik zijn: 'Manhattan', 'Brazil!', 'Do the Right Thing', 'Blade Runner', 'Koyaanisqatsi' en 'The Cook, the Thief, His Wife and Her Lover'. Soms pak ik nog even 'Paris, Texas' erbij. (Vroeger ook nog 'The Fountainhead', maar die draak heb ik er uit gegooid). Allemaal mooie films, maar studenten klagen dat het allemaal van die oude en trage films zijn. Tja, is wel waar, maar een ander woord voor 'oud' is natuurlijk 'klassiek'. Weten die kinderen van 20 jaar veel. Ze vragen om moderne films. Ze bedoelen films die snel zijn en niet traag.Ik wil ze wel voor één film tegemoet komen, maar eerlijk gezegd zou ik niet weten welke te nemen. Als ik ze voorbeelden vraag komen ze niet verder dan '2 fast 2 furious' bij wijze van spreken......

Heb je mischien een suggestie voor een wat modernere film? Vooral over de heerlijke traagheid van mijn filmkeuze wordt natuurlijk geklaagd, maar ik zou voor de laatste jaren niet weten welke film aansluit bij mijn thema (en de andere films uit mijn rijtje).

(Ron Weerheijm)

Grappig probleem, dat me niet onbekend voorkomt. Niet specifiek in film en filmhistorie geïnteresseerde en getrainde studenten blijken ook in mijn ervaring nog wel eens moeite te hebben met het tempo van oudere films. Nog lastiger, is me gebleken, zijn films uit de periode van de 'nouvelle vague', met hun ingewikkelde vertelstructuur en soms abstracte montage. Als er vooruitgang is in de ontwikkeling van de filmtaal, dan is die na 1980 toch sneller en simpeler geworden.

Met 'Alphaville' (Jean-Luc Godard, 1965) hoef ik dus niet aan te komen, ook al is het een zorgvuldig geconstrueerde niet-bestaande stad. Al eens gedacht aan 'Metropolis' (Fritz Lang, 1926) met de nieuwe discosoundtrack van Giorgio Moroder?

Er zijn best recente films te vinden, bestemd voor een breed publiek, waarin een gebouwde omgeving een prominente rol speelt. Vaak is die dan wel virtueel. Het bekendste voorbeeld lijkt me 'The Matrix' (Wachowski Brothers, 1999) en beide vervolgfilms. Een persoonlijke favoriet is het tamelijk onbekend gebleven, maar bij jongeren van vele gezindten goed aanslaande, 'Yamakasi - Les samouraïs des temps modernes' (Ariel Zeitoun, 2001). In die Franse actiefilm beklimt een geheim genootschap van tot etnische minderheden behorende jongeren in de banlieue hoge flatgebouwen aan de buitenkant, om te stunten en om geld te stelen van de rijken ten bate van de armen. Het levert spectaculaire plaatjes op van het functionele bouwen in de voorsteden. De recensie vind je hier.

OPERAZANGERES

Ik hoop dat u mij kunt helpen aan de titel van een film die ik zo'n zeven jaar geleden op tv gezien heb, mogelijk bij ARTE. Aangezien ik me dacht te herinneren dat Marianne Sägebrecht, qua type vrouw, er de hoofdrol in speelde heb ik langs die lijn gezocht, maar de film niet zo kunnen vinden. Kennelijk vergis ik me. Misschien kunt u aan de hand van de verhaallijn op een idee komen. Het was een Franse of een Duitse film en speelde zich af in een Frans dorp.

Verhaallijn: Gelukkig echtpaar van middelbare leeftijd. Zij is vrolijk, erg dik en kan prachtig zingen. Hij is slank en kunstenaar. Om af te slanken gaat zij voor langere tijd naar een kuuroord. Kan haar dieet niet volhouden. Ontmoet daar een vrouwelijke operaproducent, waarmee ze vriendschap sluit. Ze verlaat vroeger dan gepland, nog steeds dik, de kliniek. Eerder teruggekomen ontdekt ze dat haar man ontrouw is met de jonge vrouwelijke postbode uit het dorp. Zij verlaat het huis weer zonder dat hij iets van haar gemerkt heeft. Zij neemt haar intrek in een pension. Zij is onzeker geworden, moet aan de kost komen en neemt contact op met de operaproducent. Na auditie krijgt ze een rol in een opera, waarbij zij zich in een harnas moet optreden. Haar man heeft inmiddels gehoord wat er gebeurd is. Via de producent wordt hij uitgenodigd voor de première. Eind goed, al goed. Een film met veel humor en drama.

Kunt u hier wat mee?

(Wim ten Have)

Nee, deze film heb ik niet gezien. Ook de omschrijving doet geen belletje rinkelen. Ik heb bedacht wie de Franse Marianne Sägebrecht ('Bagdad Café') van middelbare leeftijd zou kunnen zijn, en kom dan uit op Andréa Ferréol uit 'La grande bouffe'. De op 6 januari van dit jaar 59 geworden Ferréol is nog steeds zeer actief, maar ik heb geen film met haar kunnen vinden die aan de beschrijving voldoet. Er zijn vast lezers van deze rubriek die de gezochte film wel kennen. Zie hieronder andere antwoorden op vragen over Franse films die ik niet wist.

OPLOSSINGEN 'TWEELUIK' en 'MAQUIS'

Attente lezers hielpen eerdere mysteries te verdwijnen.

Arno Dierickx kan stoppen met zoeken naar de film die een huwelijk van twee kanten belichtte., dankzij Hans von Meijenfeldt, die mailt:

"Ik las op dinsdag 25 april op de website van NRC (omdat ik al sinds jaar en dag in Frankrijk woon kan ik de papieren editie op het Normandisch platteland niet kopen) een vraag over een Frans tweeluik in zwart-wit. Ik ben van mening dat het hier zou kunnen gaan om "La vie conjugale" (ook wel genoemd "Françoise ou la vie conjugale") van André Cayatte uit 1963, met Marie-José Nat en Jacques Charrier. Een Engelse samenvatting van de film is te vinden op IMDB.

(Hans von Meijenfeldt)

Geen twijfel mogelijk, dit is hem! Het gaat in feite om twee films van Cayatte, 'Françoise ou la vie conjugale' en 'Jean-Marc ou la vie conjugale'. De Speelfilmencyclopedie schrijft erover: "Het verhaal van een mislukkend huwelijk in twee afzonderlijke films, vanuit de visie van de man Jean-Marc en van de vrouw Françoise. De op papier interessante opzet faalt door de eenzijdigheid per deel. De vrouw is materialistisch ingesteld en heeft langs die weg een en ander bereikt en bedriegt hem uit armzalige oppervlakkigjeid met mondaine heren, ofwel: de man is een verwende slappeling die zich niet door de vrouw laat stimuleren en een ongerechtvaardigd ziekelijke jaloezie ontwikkelt. De wisselwerking tussen beide visies functioneert niet door gebrek aan de echte raakvlaakken en de echtelieden hebben zo weinig zelfkritiek dat de interesse voor hen snel verslapt. Het Jean-Marc-deel is het boeiendst van de twee". Dank ook aan Lietje Perizonius die met aanvullende aanwijzingen kwam, in de richting van een titel die de woorden "lui" en "elle" zou bevatten. Misschien 'Deux ou trois choses que je sais d'elle' (Jean-Luc Godard, 1967), maar die is het niet.

H.G. van Gulik lost een ander probleem op:

"Bij het bladeren door de vragen over films, wat een feest van herkenning trouwens, kwam ik de niet opgeloste vraag van Jon Sluiter tegen over een film over de Maquis(21012006). Dit is is de film 'Marie Octobre' (Julien Duvivier, 1959), met Danielle Darrieux, Paul Meurisse en Bernard Blier".

(H.G. van Gulik)

Ook die film kende ik niet, maar 'Marie-Octobre' lijkt helemaal te beantwoorden aan de gegeven beschrijving. Ik citeer wederom de Speelfilmencyclopedie, waarin vooral Ab van Ieperen over Franse en Italiaanse films schreef, en vaak kernachtige mini-recensies zijn te vinden: "Een vrouwelijk lid van een verzetsgroep ontdekt 15 jaar na de oorlog dat de man van wie ze hield door een van de leden aan de Gestapo is verraden. Ze nodigt alle overlevenden uit voor een souper om achter de identiteit van de schuldige te komen. De eenheid van tijd en plaats is meer toneelmatig dan filmisch, maar het behendig opgebouwde scenario en de bekwame regie maken de film boeiend en spannend. Een sterke en contrasterende rolbezetting".

Dank voor het meedenken, dit gaat helemaal goed,zo.