Beatles uit elkaar en in elkaar

Door Wilfred Takken

De plaat Let It Be geldt als de onwaardige zwanenzang van de Beatles. Op een nieuwe cd zijn de nummers opnieuw gemixt. De Beatles zijn uit elkaar gehaald en opnieuw samengevoegd tot een fris rock en roll-bandje.

'Harp en zingende dames moeten volledig verwijderd worden. Doe dit nooit meer!' schreef Paul McCartney in 1970 in een woedende brief aan de drie andere Beatles. Achter zijn rug om hadden zijn collega's producer Phil Spector ingehuurd om de opnames voor hun laatste elpee Let It Be te bewerken. McCartney was geschokt door het resultaat. Vooral zijn liefdesliedje The Long and Winding Road had Spector opgesierd met grote, glijdende orkestpartijen, hemelse koorzang, en flink veel echo.

De Beatles stonden al op het punt om uit elkaar te gaan, nu waren de verhoudingen helemaal verziekt. Later, tijdens een proces tegen zijn voormalige bandleden, heeft McCartney de bewerking van The Long and Winding Road zelfs opgevoerd als bewijsmateriaal; om aan te tonen dat de anderen moedwillig zijn reputatie wilden beschadigen.

Nu de dader van de aanslag op Let It Be, Phil Spector, in de gevangenis zit op verdenking van moord op een actrice, en Lennon en Harrison zijn overleden, kan McCartney eindelijk Let It Be uitbrengen in de versie die hij graag gewild had. Maandag 17 november verschijnt met veel tam tam Let It Be... Naked, een opnieuw gemixte cd waarop alle toevoegingen van Spector zijn verwijderd. Ook zijn de twee jamsessies Dig It en Maggie Mae vervangen door een andere versie van Don't Let Me Down. Op een bonus-cd staan 20 minuten dialogen en probeersels uit de repetities.

Hoewel McCartneys pogingen om de geschiedenis van de Beatles te herschrijven enige ergenis opwekken, heeft hij wat Phil Spectors Let it Be betreft groot gelijk. Niet zozeer de toegevoegde orkestpartijen en de bakken echo zijn overigens het probleem, als wel dat de verschillende instrumenten en stemmen zijn samengeperst en gelijkgetrokken, waardoor een glad geluid zonder dynamiek ontstaat dat het ene oor in, en het andere oor uit glijdt.

Samenstellers Allan Rouse, Paul Hicks en Guy Massey van Let It Be... Naked hebben de Beatles uit elkaar gehaald en opnieuw in elkaar gezet. Wat het eerste opvalt is de indrukwekkende geluidskwaliteit: zo helder en stevig, en je kunt alle instrumenten en stemmen los van elkaar horen. Vooral het orgelspel van gastspeler Billy Preston en het drumspel van Ringo Star komen veel beter tot hun recht. De rocknummers knallen er aanstekelijk uit.

Helaas is er ook wat gesneuveld. Om te beginnen Dig It. Get Back wordt voortijdig afgekapt, er zit minder orgel in Don't Let Me Down. De drie hebben Across the Universe toch weer hevig bewerkt, en voor het titelnummer maakten ze een nieuw arrangement, waardoor het de bombastische opbouw van een stadionmeezinger heeft.

Geboren in het jaar dat Sergeant Pepper's uitkwam (1967) hoorde ik in mijn jonge jaren altijd overal de Beatles. Voordat ik een muzieksmaak ontwikkelde, kende ik reeds al hun nummers. Daardoor heeft het jaren geduurd voordat ik ze kon waarderen. De Beatles waren de wat verjaarde klassieken waar je respect voor hebt, maar waar je geen fan van werd. Liever koos ik bands waarmee ik mij kon onderscheiden.

Pas toen ik The White Album, en de bootlegversies van de Get Back-sessies en ander werk ontdekte, ging ik van de Beatles houden. Hierop klonken ze namelijk niet perfect, ingewikkeld en dood geproduceerd, maar ruig schreeuwend en onaf, zoekende. Voor het eerst kon ik de Beatles als fris en nieuw horen.

Juist dat rommelige karakter is op Let It Be... Naked weggepoetst. De Beatles spelen en zingen verdacht onberispelijk. Zelfs de vier nummers die live op het dak zijn opgenomen, klinken alsof ze gisteren in de duurste hedendaagse studio zijn opgenomen, en niet in 1969.

Volgens de marketing-afdeling van Apple moest dit omdat ze met deze cd de '1-Generation' (de jongeren van nu) hopen te verleiden. Wat een misverstand dat de jeugd het geluid van 1969 niet zou kunnen waarderen. Er zijn genoeg bands die er alles aan doen om dat geluid te imiteren. En waarom moet alles altijd hapklaar voor de jeugd worden gemaakt?

Ik ben niet van de '1-Generation' maar wel van de 1980-generatie. Toch kan ik genieten van het geluid van voor ik werd geboren. En wie kopen er tegenwoordig nog wel eens cd's? Niet de tieners, maar de dertig-plussers die het downloaden niet onder de knie kunnen krijgen. Waarom is er niet een fijne, uitgebreide retro-editie met noten gemaakt, voor de oudere jongeren, de echte fans? De titel had Get Back kunnen zijn, met het ooit afgekeurde Get Back-hoesje, en met het wat gruizige 1969-geluid.

Maar ondanks deze bedenkingen: de Beatles fris en nieuw, dat is toch wat ik wilde? Paul McCartney zei het al: ,,De Beatles waren op hun best als geweldig, klein rock 'n' roll bandje.''

 

Gepubliceerd in:
Scholieren