Dennis omarmd in zijn eigen wonderland

Dennis Bergkamp (links) met Marco van Basten.
Door onze redacteur Guus van Holland

Londen, 24 juli.

Misschien waren het wel de mooiste tien minuten van zijn voetballoopbaan. De laatste tien minuten van zijn laatste wedstrijd. Er moet een siddering door het lijf van Dennis Bergkamp zijn gegaan. Johan Cruijff en Marco van Basten hadden hun voetbalschoenen aangetrokken om mee te doen aan zijn afscheidswedstrijd. Nu stond hij in het veld met het duo dat zijn periode bij Ajax glans had gegeven en met het duo waarmee hij bij Arsenal had mogen schitteren. Met Patrick Vieira en Thierry Henry, twee zielsverwanten, met wie hij vooral plezier aan voetbal had beleefd.

Het zou een gedenkwaardig slotakkoord worden van de Testimonial van een bijzondere voetballer. Cruijff strooide op zijn oude dag (59) weer wat subtiele passjes rond, Van Basten toonde een paar uitzonderlijke acties, Henry en Vieira deden verwoede pogingen om hun voetbalvriend nog een keer te laten scoren. Dat lukte niet. Het feest was er niet minder om. Alle 50.000 Arsenal-fans en de paar duizend Ajax-supporters in hun Bergkamp T-shirt trilden van emotie. Hier en daar werd een traan weggepinkt toen ‘Dennis’ werd geknuffeld door Henry en hij met zijn zoontje ter afsluiting een ererondje wandelde.

‘There’s only oooone Dennis Bergkamp, oooone Dennis Bergkamp, walkin’ along, singin’ the song, walkin’ in a Bergkamp wonderland.’ Mannen en vrouwen van alle leeftijden stonden weer op en zongen, zoals ze zo vaak in het oude stadion Highbury hadden gedaan, uit volle borst over hun adoratie voor Bergkamp. Hier had Bergkamp het voor gedaan, voor deze mensen, onnavolgbare acties en doelpunten maken. Hier tussen het Arsenal-volk voelde hij zich omarmd, ook als hij geen acties had gemaakt en niet had gescoord. En dat was vaak het geval. Want Bergkamp was een speler van momenten.

Het afscheidsduel in het nieuwe stadion was tekenend voor het spel dat Bergkamp altijd vertoonde. Als hij speelde was hij vaak niet aanwezig. Dromend? Genietend? Zoekend? Anoniem. Terug in zijn schulp. En ineens meldde zich dan een artiest die zich ogenschijnlijk minutenlang had voorbereid op een actie of een doelpunt dat nog nooit was vertoond. Zo verloren liep hij er ook zaterdag vaak bij. In de eerste helft tussen de jongelingen en tweede keus van Arsenal en het huidige eerste van Ajax, zag je hem nauwelijks. In de tweede helft tussen de oudjes van Arsenal en Ajax, zag je hem iets meer. Alleen als Henry zich bij zijn vriend meldde voor een duet tussen twee kunstenaars, leefde Bergkamp op.

Arsenal won met 2-1, door doelpunten van Huntelaar voor Ajax en Henry en Kanu voor Arsenal. Bergkamp scoorde niet. Mede omdat de oude Ajax-doelman Stanley Menzo in de slotfase vergat de bal uit een schot van Bergkamp door te laten. Hij verontschuldigde zich nog. De lob, de stift, de hakbal, de pirouette en het doelpunt bleven uit. Na twintig seizoenen voetbal resten slechts herinneringen.

Mooie herinneringen, ook aan zijn afscheid. Fris en vrolijk, keurig in kostuum, meldde Bergkamp zich voor de persconferentie. Hij genoot nog na. Zoals hij ook omging met de Engelse journalisten. Daaruit sprak wederzijds respect en vriendschap. Nooit is de naam van Bergkamp door de Britse pers door het slijk gehaald. Hij had een privéleven, een vrouw (Henrita), één zoon (Mitchel) en drie dochters (Yasmin, Estelle en Saffron). Nou en? Bergkamp was vooral geliefd. Hoewel hij regelmatig elleboogstootjes en schoppen kon uitdelen. Maar dat hoort bij voetbal, zeker in Engeland.

Dat iedereen was gekomen die hij uitgenodigd had, was het resultaat van het respect dat hij altijd voor anderen had getoond, vertelde Bergkamp. „Now they paid me back”, verklaarde hij aan de Britse pers. Cruijff, Van Basten, Rijkaard, Overmars, Jonk, Ronald en Frank de Boer, Davids en Roy aan Ajax-kant en de oudjes van Arsenal. Zijn sinds korte zieke vader (die de aftrap mocht nemen) en zijn moeder die altijd samen de thuiswedstrijden van Arsenal bezochten, en zijn drie broers. De familie Bergkamp is hecht. Dat heeft hem sterk gemaakt en gehouden. „Het was als een bruiloft. Die houd je en daar blijf je aan terugdenken. En dan zie je ook nog Cruijff en Van Basten. Dat is toch niet normaal meer. Alleen dat hij er is, Cruijff, dat hij er wil zijn.” En: „Ik heb alles bereikt wat ik heb willen bereiken.”

Bergkamp blijft in Engeland. Zijn kinderen zijn er geboren. Voetballen zal hij voorlopig niet meer, al zal voetbal altijd zijn leven bepalen. Zo vertelde hij. De kinderen naar school brengen, golfen, niet meer elke dag hoeven trainen, in het weekeinde vrij. Arsenal heeft nog wel ergens een functie voor hem in petto, scout of zo. Maar voorlopig even niks.

Door zijn komst werd Arsenal verlost van zijn naam ‘boring Arsenal’. Een Engelse journalist vergeleek hem dezer dagen met Johannes de Doper: Bergkamp bracht hoop in de harten van de Arsenal-fans. Na jaren van saai en voorspelbaar kick and rush voetbal werd Highbury het toneel van voetbalartiesten, als Bergkamp en Henry. In de herinnering blijven de magistrale doelpunten, zoals de derde tegen Leicester City in 1997 en die wonderbaarlijke, met pirouette, tegen Newcastle United in 2002.

Zoals hij voor Ajax en Arsenal speelde, zo speelde hij voor het Nederlands elftal. Zelden nadrukkelijk aanwezig, dromend, zoekend, anoniem, in zijn schulp. Om dan ineens te schitteren. Zoals het doelpunt in de slotseconden van de kwartfinale tegen Argentinië op het WK van 1998: de aanname, de kapbeweging en het geplaatste, doeltreffende schot. De beelden blijven, de gedownloade filmpjes van zijn mooiste acties en doelpunten circuleren over de hele wereld. Zaterdag in Londen werd duidelijk wat Dennis Bergkamp waard is. Ze zongen het allemaal, de fans van Arsenal: ‘There’s only one Dennis Bergkamp’. En zij kunnen het weten.

Dennis Bergkamp werd op 10 mei 1969 geboren in Amsterdam. Hij ging voetballen bij Wilskracht/SNL, maar werd op zijn twaalfde toegelaten tot de jeugdopleiding van Ajax. Op 14 december 1986 debuteerde hij onder coach Johan Cruijff in het eerste. Met Ajax won Bergkamp in 1990 de landstitel, twee KNVB-bekers en de UEFA Cup. Voor de Amsterdamse club maakte hij 122 doelpunten en werd hij topscorer van Nederland in 1991, ’92 en ’93. In ’91 en ’92 werd hij ook voetballer van het jaar.

In 1993 vertrok Bergkamp naar Inter Milaan, waarmee hij in ’94 weer de UEFA Cup won. Vanaf het seizoen 1995-1996 speelde hij voor Arsenal. Met de club werd hij drie keer landskampioen en won hij vier keer de FA Cup. In 1998 werd hij uitverkoren tot speler van het jaar, in hetzelfde jaar en in 2002 was hij maker van het doelpunt van het jaar. Voor Arsenal scoorde hij 120 keer.

In het Nederlands elftal debuteerde Bergkamp op 26 september 1990. Voor Oranje scoorde hij in 79 interlands 37 keer.

Gepubliceerd in:
Sport