‘Iedere sporter moet voor zichzelf beslissen’
Cabaretier Erik van Muiswinkel roept sporters op niet naar de Spelen in China te gaan. „Er wordt een slim spelletje gespeeld. Daar moet elke deelnemer van doordrongen zijn.”
We gaan naar Argentinië
Waar dagelijks wordt gemoord
Maar daar is nu eventjes geen tijd voor
Zojuist heeft Rep gescoord
Rotterdam, 10 jan. Met teksten als deze protesteerden Freek de Jonge en Bram Vermeulen in 1978 tegen het WK voetbal in Argentinië. Hoewel de cabaretiers met hun show Bloed aan de Paal niet konden verhinderen dat het Nederlands elftal afreisde naar het door dictator Videla geregeerde land, bracht hun actie wel een maatschappelijk debat op gang.
Als collega-cabaretier Erik van Muiswinkel (46) bijna dertig jaar later in de Volkskrant een oproep doet aan Nederlandse sporters om de Olympische Spelen in Peking te mijden, blijft het rumoer uit. Maar volgens Van Muiswinkel is het stilte voor de storm. „Na mijn optreden in het tv-programma Pauw & Witteman, afgelopen maandag, ben ik door tal van media geïnterviewd. En ook het IOC komt langzaam in beweging. Hein Verbruggen [IOC-lid en voorzitter van de coördinatiecommissie voor de Olympische Spelen] voelt zich duidelijk aangesproken door mijn kritiek. In interviews krijg ik er stevig van langs.”
Dat neemt niet weg dat uw oproep laat komt. De Zomerspelen werden al in 2001 aan China toegewezen.
„Ik geef toe dat ik heb zitten pitten. Maar 2001 was een roerig jaar. Kort nadat de Spelen aan China werden toegewezen, volgden de terroristische aanslagen in de VS. En als dan ook nog van alle kanten wordt geroepen dat de Spelen China zullen openbreken – de Chinese autoriteiten incluis – verdwijnt zo’n onderwerp al snel naar de achtergrond. Eigenlijk werd ik afgelopen herfst pas wakker toen Verbruggen meldde dat hij moe werd van de Amnesty-kritiek op China. En dat Amnesty de Spelen gebruikt om reclame voor zichzelf te maken. Toen ik dát hoorde besloot ik een brief te schrijven.”
Hoe realistisch is het sporters op te roepen de Spelen te boycotten, terwijl politiek en bedrijfsleven de banden met China aantrekken?
„Iedere sporter moet voor zichzelf beslissen hoe hij of zij tegenover deze kwestie slaat. Ik zal ze er niet op aanspreken als ze wél naar China gaan. Maar sporters moeten goed geïnformeerd zijn over de situatie in dat land. De Olympische Spelen zijn the greatest pr event in the world. En China – waar marteling, censuur en verklikkerij gemeengoed zijn – kan zich door de Spelen onder de noemer ‘beschaafde wereld’ plaatsen. Er wordt een slim spelletje gespeeld. Daar moet elke deelnemer van doordrongen zijn.”
U kunt aardig cricketen. Zou u de Spelen boycotten als u uw land mocht vertegenwoordigen?
„Ja. Ik heb te veel verhalen gehoord van topsporters die deelnamen aan de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn en het WK voetbal van 1978 in Argentinië. Mensen die zeggen: ik heb gefeest in een land waar verschrikkelijke dingen gebeurden. En achteraf heb ik daar spijt van.”
Anders dan bij Freek de Jonge en Bram Vermeulen in 1978 vindt uw oproep weinig weerklank bij de bevolking. Hoe verklaart u dat?
„Tja, ik ben geen grootheid hè. Ik heb toegang tot de media, maar ik ben geen Louis van Gaal, Anton Geesink of Jan Marijnissen. Als dat soort mensen hun mond open doen, komt de bevolking in beweging. Maar toch. Ik vernam van een redacteur van Pauw & Witteman dat Verbruggen niet met mij in debat wilde [in de uitzending van gisteren]. Ze hadden mij daartoe uitgenodigd, maar hij zei: ‘als Van Muiswinkel komt, dan kom ík niet’. Kennelijk is hij ergens bang voor. Frappant.”
Verbruggen vindt het niet zijn taak als IOC-lid een mening over de mensenrechten in China te hebben.
Cynisch lachje. „Formeel heeft hij gelijk. Maar het is een hypocriete opstelling. De olympische beweging – en sport in het algemeen – heeft veel invloed op de publieke opinie. Als het IOC vooraf eisen had gesteld bij de toewijzing aan China, had zij de mensenrechtensituatie in dat land een goede dienst kunnen bewijzen. Ik vind het een gemiste kans.”
Verbruggen zegt ook ‘Elk organiserend land kan op tegenstand rekenen. Dan kunnen we nergens meer heen’.
„Op zo’n argument ga ik niet in. Stuitte de toewijzing aan Londen, Athene of Sydney op weerstand? Ik heb er niets van gemerkt.”
Een Chinese official liet vorige maand doorschemeren dat de versoepelde restricties die tijdens de Spelen voor buitenlandse journalisten gelden, standaardbeleid kunnen worden.
„Ik geloof er niets van. Journalisten die kritische kanttekeningen plaatsen zullen daar na de Spelen op worden afgerekend. Mark my words. China is een keiharde politiestaat.”
Antwoord IOC
Voorzitter Hein Verbruggen van de coördinatiecommissie van het IOC voor de Spelen in Peking noemde gisteren in het tv-programma Pauw & Witteman het optreden van Erik van Muiswinkel ‘aanmatigend’ en diens betoog ‘niet correct’. „Hij misbruikt sporters om gedaan te krijgen wat de politiek niet kan. De sporters worden wel degelijk voorgelicht over wat er in China gebeurt. Dan is Van Muiswinkel slecht geïnformeerd”, zei Verbruggen. „Ik hoor van sporters reusachtig enthousiaste reacties. Iedereen wil er graag naartoe. Er komen straks 40.000 mensen naar China, onder wie 20.000 sporters. Wij houden ons niet met politiek bezig. Maar juist omdat de Spelen in China worden gehouden, kunnen het land en zijn structuur transparanter worden. Ik ben erg enthousiast over de wijze waarop de Chinezen kunnen organiseren.”