Voedingsprofessor rekent af met 'gezond eten'

Rotterdam, 17 jan. ‘Gezond eten ’ is een moderne norm. Vandaag verschijnt een boek van voedingsprof Martijn Katan, waarin onze dagelijkse eetgewoonten langs deze lat worden gelegd. Met verrassingen.

Jaarlijks eet en drinkt iedereen ongeveer 1.000 kilo voedsel. Dat beïnvloedt onze gezondheid. Wat daarover in de wetenschap bekend is, daarover gaat het vandaag verschenen boek Wat is nu gezond? van voedingsdeskundige dr. Martijn Katan, akademiehoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

‘Gezond’ en ‘ongezond’ voedsel bestaat. Het is modern om dat te zeggen. Ook Magnum-ijs past dan in een gezond dieet. Het is een argument uit de koekjes-, de ijsjes-, de snoepjes- en de boter- en kaasindustrie. Katan gebruikt de labels gezond en ongezond vrijuit voor afzonderlijke voedingsmiddelen. Hij noemt iets ‘gezond’ als de gemiddelde Nederlander er wat meer van zou kunnen eten. En hij noemt iets ‘ongezond’ als het beter zou zijn er wat minder van te nemen.

Eetmomenten

Dat geeft duidelijkheid: ‘Kaas is lekker maar niet echt gezond.’ Dat staat in het hoofdstuk over het ontbijt. Katan neemt alle eetmomenten van de dag kritisch door.

Het ontbijt bijvoorbeeld: of er nu kaas, vleeswaren, pindakaas, jam of hagelslag op de volkorenboterham zit maakt niet veel verschil. Het is vet of zoet. Als het maar op een volkorenboterham zit. Kaas bevat wat ongezonder vet dan pindakaas, maar er zitten wat meer nuttige mineralen in. Alles is goed als je het er maar niet te dik op legt, schrijft Katan.

Overslaan van het ontbijt vindt Katan niet zo erg. Er is weliswaar aangetoond dat kinderen ‘een tikje slechter’ leren als ze met lege maag op school zitten, ‘maar het verschil is klein.’ Twee koppen koffie hebben een beter effect op het leervermogen dan een ontbijt.

Dat mag wetenschappelijk gezien zo zijn, het is de vraag of vooral de kinderen die het ontbijt overslaan wel koffie drinken. Zinniger is zijn opmerking dat het ‘slechte’ aan ontbijt overslaan vooral afhangt van wat je daarna doet. Katan: ‘Boterhammen om zeven uur is gezonder dan gevulde koeken om half elf, maar als je zo vroeg nog geen trek hebt, hoef je je niet tegen je zin vol te stouwen: doe je boterhammen in een doosje en eet ze later op.’

Heilige huisjes

Katan kegelt heilige huisjes omver. Bijvoorbeeld dat vruchtensap beter is dan cola. Per glas bevatten ze allebei evenveel suiker als er in 3 à 4 suikerklontjes zit. Toegevoegde suiker en vruchtensuiker ‘verschillen even weinig van elkaar’, schrijft Katan, ‘als een Duitse en een Nederlandse euro.’ Wees dus zuinig met vruchtensap. In twee pakjes sinaasappelsap zitten evenveel calorieën als in een kroket. Geef liever de hele sinaasappel, want daar zit vezel in. En wie in plaats van vruchtensap water of light-dranken neemt, krijgt nog steeds zat vitamine C binnen als die dag nog wat fruit, groente en aardappelen wordt gegeten.

Trouwens, wie kritisch zijn fruit kiest, laat het populairste fruit (de appel) liggen. Bessen, bananen en sinaasappels zijn rijker aan voedingsstoffen. Een appel bevat relatief weinig vitamine C in en een beetje kalium. Verder niks. An apple a day keeps the doctor away, is dus niet waar, wat Katan betreft.

Ontbijt, tussendoortje, lunch, borreltijd, avondeten en dan naar bed. Katan behandelt het per hoofdstuk. Dat je dik wordt van ‘s avonds eten, omdat dat voedsel dan niet meer wordt gebruikt, dat is niet waar. Het is het laatste fabeltje van de dag dat Katan uit de wereld wil helpen. Het maakt niet uit hoe laat je iets eet, het is belangrijk hoe veel je eet. En aan het eind van de dag, over de invloed van voeding op activiteiten in bed: er bestaan geen voedingsmiddelen die de lust opwekken.