Minder stroom met extra bier

De serie Het ideale energiegewicht geeft tips en trucs om energie te besparen. Vandaag: afvallen in de keuken.

Onlangs nog een handwas gedaan? Dan heb je waarschijnlijk flink staan zweten tijdens het uitwringen van al die broeken en truien. Vandaar dat de meeste mensen dit aan een wasmachine met centrifuge overlaten. Je steekt de stekker in het stopcontact en er kan gewassen worden.

Helaas is één van de fundamentele natuurwetten dat energie niet uit het niks komt. Tegenover elk stopcontact staat ergens een installatie die de gevraagde elektriciteit opwekt. In Nederland produceren alle elektriciteitscentrales bij elkaar jaarlijks bijna 100 miljard kilowattuur. Ter vergelijking, dat komt overeen met zo’n 14 miljoen magnetrons die dag en nacht, gedurende het hele jaar, op vol vermogen draaien. Het grootste gedeelte van dat vermogen wordt geleverd door aardgas- en kolencentrales, al is het aandeel windenergie de afgelopen jaren flink toegenomen.

Ongeveer een kwart van de opgewekte elektriciteit is bestemd voor huishoudelijk verbruik. De rest gaat naar industrie, kantoren, landbouw en andere sectoren. Een gemiddeld huishouden gebruikt nu jaarlijks zo’n 3.400 kilowattuur (kWh) elektriciteit.

Een was op zestig graden kost twee keer zoveel energie als op veertig graden

Weliswaar zijn de meeste elektrische apparaten de afgelopen jaren een stuk zuiniger geworden – een gemiddelde koelkast verbruikt ongeveer de helft minder elektriciteit dan zijn tien jaar oudere broer –, het aantal elektrische apparaten in huis is daarentegen flink toegenomen. Afwasmachines en wasdrogers zijn in bijna elk huis te vinden, maar ook voor kleinere karweitjes als melk opkloppen en tanden poetsen hebben we tegenwoordig een elektrisch alternatief.

We stoten hierdoor jaarlijks twintig procent meer CO2 uit dan in 1990, in totaal 2.100 kilo per huishouden en dat is alleen voor elektriciteit. Ter vergelijking, honderd bomen moeten een jaar lang groeien om dezelfde hoeveelheid CO2 weer op te nemen.

De apparatuur in de (bij)keuken is verantwoordelijk voor meer dan de helft van het huishoudelijk elektriciteitsverbruik. Een structurele besparing daarop werkt meteen door op de jaarlijkse energierekening.

Koelkast

Laten we eens beginnen bij de koelkast. Bij de meeste mensen is dit de grootste stroomtrekker in het huis. Niet omdat het vermogen zo hoog is, een magnetron heeft al snel tien keer zo veel wattage. Maar er zijn weinig mensen die 24 uur per dag kant-en-klaar gerechten opwarmen, terwijl deze maaltijden wel de hele dag koel gehouden moeten worden.

Het energiegewicht van de koelkast kan het snelst omlaag gebracht worden bij de aanschaf. Om te voorkomen dat er voornamelijk lucht wordt gekoeld, zou je de verleiding van de dubbeldeurs koelkast (met ice dispenser) moeten weerstaan. Zo’n Amerikaans model verbruikt ongeveer honderd kWh meer per jaar. Om een idee te geven, als alle Nederlandse huishoudens daarop zouden overschakelen, moeten er drie volle oceaanschepen met kolen extra de Nederlandse havens binnengevaren worden.

Het volume van de koelkast is één van de gegevens op het energielabel. Dit label geeft ook rechtstreeks informatie over het verbruik. Een koelkast met een energielabel A is gemiddeld 45 procent zuiniger dan een soortgelijk model met het energielabel D of E. Dit scheelt op jaarbasis toch zestig euro en betekent dat de meerprijs voor een energiezuinige koelkast zichzelf binnen een paar jaar terugverdient. Het loont in de meeste gevallen zelfs om een model van voor het jaar 2000 te vervangen door een nieuw exemplaar met een A-label.

Voor wie morgen niet direct in de winkel staat om een nieuwe koelkast te kopen, zijn er ook aantal dingen waarop gelet kan worden tijdens het gebruik. Het belangrijkste is dat een te lage temperatuur in de koelkast onnodig energie kost. Het is meestal niet nodig de koelkast lager dan vier graden te zetten. Controleer verder of de strip op de deur nog goed afsluit. Ook helpt het om ingevroren producten in de koelkast te ontdooien, zodat de kou die daarbij vrij komt nuttig wordt gebruikt. Als je koelkast slecht is gevuld, zou je misschien met een kleinere koelkast toe kunnen. Maar zolang je die niet hebt, is het gunstig om bijvoorbeeld wat extra bier koud te leggen. Flessen met drank houden namelijk de kou vast wanneer de deur open gaat, terwijl anders de koude lucht snel ontsnapt.

Wasmachine

In tegenstelling tot koelkasten zijn de meeste wasmachines al behoorlijk energiezuinig. Toch kun je met een A-label wasmachine nog steeds 50 kWh (ongeveer 15 euro) op jaarbasis besparen ten opzichte van een exemplaar met een C-label. Een veel grotere winst kun je behalen door te wassen met een volle trommel en verstandig om te gaan met de wastemperatuur. Een katoenwas op zestig graden kost twee keer zoveel energie als op veertig graden. Bij vier wasbeurten in de week kan je dit op jaarbasis toch weer een paar tientjes schelen.

Wasdroger

De wasdroger is een energievreter. Een droogbeurt met een standaard wasdroger kost drie maal zoveel energie als de wasmachine nodig heeft om de boel nat te maken. Door de was te drogen aan een waslijn gaat je energiegewicht dus flink omlaag. Hooguit moet je bij slecht weer iets harder stoken om de was droog te krijgen. De waslijn is niet alleen goed voor je portemonnee, maar ook voor het klimaat. Elke tien uitgespaarde droogbeurten verminderen de CO2 uitstoot met 20 kg; evenveel als een boom in een jaar groei opneemt. Als je geen mogelijkheid hebt om de was op te hangen, of er gewoon geen zin in hebt, dan kun je altijd een energiezuinig programma kiezen (strijkdroog kost bijvoorbeeld minder energie dan kastdroog).

Vaatwasser

Veel van de energiebesparingstips die gelden voor de wasmachine, droger of koelkast gaan ook op voor de vaatwasser. Een apparaat met een A-label gebruikt minder water en bespaart 27 procent aan energie in vergelijking met een C-label. Daarnaast is het net als bij de koelkast goed om te kiezen voor een vaatwasser ‘op maat’ en deze voor het draaien goed vol te stoppen. Ook kun je bij de aanschaf een hot fill vaatwasser overwegen, die direct is aangesloten op de warmwaterkraan. Dat kan het energieverbruik met een kwart verlagen. Dit haalt het qua energiegewicht nog steeds niet bij het afwassen met een teiltje en een borstel. Bepalen wie die afwas dan moet doen, kan wel leiden tot een energievretende ruzie.

Koken op gas

Misschien valt dit weer goed te maken met een op gas gekookt etentje. Dan kun je er meteen bij vertellen dat koken op gas de helft minder energie verbruikt dan elektrisch koken. Wanneer aardgas wordt verbrand in een elektriciteitscentrale gaat er namelijk 50 procent verloren aan onbruikbare warmte. Bij verbranding in een fornuis, of oven wordt deze warmte wel nuttig ingezet, je verwarmt tenslotte je eten. Hiermee bespaar je op jaarbasis 65 euro. Overigens wordt één op de drie nieuwbouwwoningen tegenwoordig geleverd zonder gasaansluiting. In dat geval ben je toch aangewezen op elektriciteit en zijn inductie- en quicktermkookplaten het zuinigst.

Magnetron

Bij haast kan de magnetron ons tijd besparen, maar niet altijd energie. Gebruik hem bijvoorbeeld niet om water mee te koken, dat kost namelijk twee keer zoveel energie als een fluitketel of waterkoker. Een (combi)magnetron die een week stand-by staat verbruikt trouwens nog steeds 0,5 kWh. Dat is bijna net zoveel als de energie die nodig is om er een flinke lasagne in op te warmen.

Al met al kan er dus flink afgevallen worden in de keuken, vooral als het om energiegewicht gaat. Volgende week zullen we ingaan op sluipverbruik en apparaten in de huis- en studeerkamer. Wist je bijvoorbeeld dat veel computers jaarlijks meer energie verbruiken in stand-by stand dan in de tijd dat je daadwerkelijk achter het beeldscherm zit?

___________________________________________

Prijsvraag

Meer tips om energie te besparen staan op www.energiegewicht.nl. Je kunt daar ook je eigen energieverbruik vergelijken met dat van anderen.

Laat op www.energiegewicht.nl ook je eigen energiebesparingstips achter. De beste tips krijgen een prijs en worden opgenomen in het slotartikel.