Mexicaans griepvirus heet ten onrechte varkensgriep

Het griepvirus dat nu in Mexico slachtoffers heeft gemaakt is een H1N1 van het type influenza A. Dat is het type dat bij mensen het meeste voorkomt.

Rotterdam, 27 april. Het Mexicaanse griepvirus dat in een weekend tijd als ‘swine flu’ of varkensgriep bekend werd, heeft eigenlijk een verkeerde naam. Dit virus, zeggen de deskundigen, is nooit in varkens gevonden. Het is de vraag of het varkens kan besmetten of ziek kan maken. Het is in feite een nieuw menseninfluenzavirus. Varkensinfluenza bestaat overigens wel. Griep is onder varkenshouders een gevreesde ziekte.

De naam varkensgriep is snel ontstaan, ongetwijfeld om het te onderscheiden van de vogelgriep die nu al een decennium als een dreiging geldt. Het vogelgriepvirus H5N1 waar mensen ook ziek van kunnen worden is echter wél een vogelgriepvirus. Het komt massaal onder vogels voor.

Het nieuwe virus is een influenza A van het type H1N1. Influenzavirussen zijn er van het type A, B en C.

• A komt bij mensen het meest voor.
• B wat minder.
• C niet of nauwelijks.

Er zijn duizenden typen influenza A geïdentificeerd en de onderverdeling in grotere categorieën gebeurt vanouds op grond van de reactie van het afweersysteem van de ‘gastheer’ tegen de ziekmakende virussen.

Door bloedserum met weerstand tegen een bekend virustype te laten reageren met een bij een patiënt geïsoleerd virus, kon uit de reactie worden afgeleid welk virus bij de patiënt in het spel was. Zo ontstond er een onderscheid in 9 typen N en 16 typen H. Gecombineerd tot bijvoorbeeld H1N1 (waartoe het Spaanse griepvirus behoort).

De winterse griepvirussen die de jaarlijkse influenzagolf veroorzaken waren dit jaar van het type H1N1 en H3N2. Binnen die typen ontstaan jaarlijks weer mutaties waardoor het vaccin jaarlijks moet worden aangepast aan nieuwe virusstammen. Er zijn bijvoorbeeld ook H1N1-virussen die helemaal aangepast zijn aan varkens en waarvan mensen nauwelijks meer ziek worden.

Het virus in Mexico is niet een H1N1 dat uit een rustig verder muterend mensen-H1N1 is ontstaan, maar het bevat RNA-moleculen (waarop één of meer genen liggen) uit varkens-H1N1 dat tot nu toe in Amerika circuleerde, uit varkensgriepvirus dat in Eurazië rondwaarde, en uit moleculen uit vogelgriep en mensengriep. Het resultaat is een nieuw virus dat ondanks alles tot het type H1N1 behoort. En dat mensen ziek maakt. En wellicht ook het vermogen heeft, of aan het verwerven is (door verdere mutatie) om goed van mens naar mens over te springen. Dit soort herschikkingen van genen kunnen in principe een nieuwe grieppandemie veroorzaken. Vooral als een van de oppervlakte-eiwitten (zie illustratie) van het virus erbij betrokken is. Die bepalen namelijk of de menselijke afweer het virus al ‘kent’.

Klik voor fotoserie