Honden voelen geen schuld, wel angst voor straf

Rotterdam, 16 juni. De staart tussen de benen, plat gevouwen oren, rollen op de rug, likken, een pootje optillen; vele hondenbezitters zouden toch zweren dat hun huisdier zich schuldig kan voelen.

Maar nee: een ongehoorzame hond doet dit alles niet uit schuldbesef, maar als reactie op zijn boze baasje. Sterker nog, juist een onschuldige hond vertoont de ‘schuldsymptomen’ nog sterker als zijn baasje hem ergens onterecht van beschuldigt. Dat blijkt uit Amerikaans onderzoek dat deze maand is gepubliceerd in een speciale hondeneditie van het wetenschappelijk tijdschrift Behavioural Processes.

Een grote meerderheid van de hondenbezitters denkt dat hun dier menselijke emoties als verdriet, plezier, verrassing en schuld kan voelen, zo was al uit eerder onderzoek gebleken. Vooral wat schuld betreft, worden dieren menselijke eigenschappen toegedicht.

De Amerikaanse onderzoekers nodigden veertien zeer gehoorzame honden en hun baasjes uit om – in ruil voor een blik hondenbiscuits – mee te doen aan een onderzoek over ‘gehoorzaamheid op afstand’. In werkelijkheid observeerden de onderzoekers het al dan niet schuldbewuste gedrag van de honden. Ze verzochten de baasjes hun honden te verbieden een verleidelijk ogend hondenkoekje op te eten en vervolgens de ruimte, hun eigen woonkamer, te verlaten. De hond bleef alleen achter, gekweld door het koekje dat storend in zijn gezichtsveld bleef liggen. Bij terugkomst kregen de baasjes te horen of hun hond zich had weten te beheersen en een vrolijke begroeting verdiende, of dat het dier gezwicht was voor de verleiding en een standje verdienden.

Maar daarbij logen de onderzoekers de baasjes soms voor. Wat bleek? De honden vertoonden het meest schuldbewuste gedrag wanneer ze onterecht beschuldigd werden. Er was geen verband tussen ongehoorzaamheid en het vertonen van schuldgedrag. De hond, zeggen de onderzoekers, voelt niet aan dat hij fout zit, maar dat er iets zwaait.