Grootste Melkwegfoto ooit is gemaakt zonder telescoop

Rotterdam, 24 sept. Op krantenpapier valt het niet op. Maar de foto hierboven heeft in het origineel 800 miljoen pixels. Hij kan prima afgedrukt worden op een strook van 4 bij 2 meter. En toont dan in al zijn pracht de Melkweg zoals die onze aarde omringt. En hij is gemaakt zonder telescoop.

Een aardse variant van de foto is de panoramafoto vanaf een bergtop die, op een lange uit meerdere opnames samengestelde strook, het omringende berglandschap toont. Franse fotografen hebben nu op eenzelfde manier dit meest gedetailleerde uitzicht ooit op de Melkweg gemaakt.

Ver vanuit de ruimte zou die Melkweg er van boven uitzien als een pannekoek. Met een diameter van ongeveer 100.000 lichtjaar, en ongeveer 1.000 lichtjaar dik. Of beter: als een spiegelei, want het hart van de melkweg is verdikt.

Iets dichterbij zouden de spiraalarmen zichtbaar worden, die rond het hart van het melkwegstelsel gevouwen liggen. De aarde bevindt zich in één daarvan, een beetje in de periferie, op 26.000 lichtjaar van het centrum.

Aardbewoners kijken vanuit hun positie dus ‘van opzij’ tegen de Melkweg aan: ze zien die als een lichtende band aan de hemel. En terwijl de aarde om de zon draait, verandert hun uitzicht. Op het noordelijk halfrond kijken we in zomernachten in de richting van het centrum van het melkwegstelsel. In de winter juist naar de buitengebieden.

Om het hele panorama rond te krijgen, maakte de Franse sterrenfotograaf Serge Brunier daarom 1.200 foto’s tussen augustus 2008 en februari 2009. Zonder telescoop of kijker, om de hemel te tonen zoals mensen die (kunnen) zien.

Zijn collega Stéphane Guisard maakte intussen met een amateurkijker 1.200 opnames van het gebied dat zich uitstrekt van het sterrenbeeld boogschutter tot aan schorpioen in het hart van het melkwegstelsel (de foto hiernaast). De donkere band (links op de foto) bestaat uit wolken van stof die het echte hart van de Melkweg, met daarin waarschijnlijk een groot zwart gat, aan het oog onttrekken. Rechts op de foto zijn de beroemde lichtende nevels in Antares en Rho Ophiuchi te zien.

De fotografen werkten op La Palma en vooral in de Chileense Atacamawoestijn, waar de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) meerdere telescopen heeft. Bijna nergens anders op aarde zijn de nachten zo donker, is de lucht zo droog (waterdamp verstoort de beelden) en zijn er zo zelden wolken. Met hulp van ESO werden de beelden tot (bijna) gigapixel-panorama’s gesmeed.