NWO kiest voor vrij toegankelijke publicaties

Rotterdam, 27 okt. De Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) wil dat wetenschappelijke publicaties voor iedereen toegankelijk op internet worden gepubliceerd. De organisatie trekt vijf miljoen euro uit om de kosten van dergelijke publicaties te dragen.

Dit is een belangrijke koerswijziging van de NWO. Bovendien doet NWO-voorzitter Jos Engelen een dringend beroep op vooraanstaande wetenschappers om met hun publicaties niet naar de gevestigde wetenschappelijke tijdschriften te gaan, maar te kiezen voor een internet-tijdschrift.

Al in 2005 ondertekende NWO de zogeheten Berlin Declaration, een internationale verklaring waarin de vrije toegang tot wetenschappelijke publicaties wordt bepleit. Dit streven naar open access is is een breuk met het traditionele model, waarin commerciële uitgevers de wetenschappelijke publicaties verzorgen.

Tegen de steeds hogere abonnementsgelden die ze berekenen – tot wel 10.000 euro per jaar voor één tijdschrift – lopen steeds meer Universiteitsbibliotheken te hoop. Zij vinden dat onderzoek dat met publieke middelen betaald is, ook publiek toegankelijk moet zijn en op internet moet staan.

In verschillende landen hebben de belangrijke financiers van onderzoek inmiddels de eis gesteld dat de artikelen die het resultaat zijn van de onderzoekssubsidies, in het publieke domein moeten komen. Zeer onlangs nog stelde de Zweedse tegenhanger van NWO, de Vetenskapsradet, die eis. NWO heeft nu ook die route gekozen.

Engelen: ,,Ik wil zo snel mogelijk naar dat Zweedse model. Ik denk dat die verplichting over een paar jaar ook in onze voorwaarden staat.” Dat grote uitgevers van wetenschappelijke tijdschriften als Elsevier voorspellen dat de trend naar open access tot banenverlies bij de uitgevers gaat leiden maakt op Engelen weinig indruk. ,,Dat zal wel meevallen. Maar het zou gevolgen kunnen hebben voor hun beursnoteringen.