Lachen en walgen: ook in klanken zijn basisemoties universeel

Bewoners van een afgelegen dorp in Noord-Namibië, zonder contact met de westerse wereld, herkennen de betekenis van lachen en huilen en andere westerse menselijke nonverbale vocalisaties – dus geluiden van walging, schrik, verrassing en boosheid – even goed als Engelsen..

Dat blijkt uit een onderzoek waarbij Engelsen en leden van de Himbastam korte verhaaltjes te horen kregen en daarna moesten aangeven welke van twee gegeven emotiegeluiden daar het beste bij paste. Dat ging prima met de basisemoties: boosheid, walging, vreugde, angst, droefheid en verrassing.

Opvallend was dat de Himba wel moeite hadden met geluiden bij de geteste emoties triomf, opluchting en sensueel genoegen, die niet gelden als basisemoties (Proceedings of the National Academy of Sciences , 26 januari, online early edition).

Luister hier naar de vocalisaties van de Himba zelf (volgorde: triomf, vreugde, woede, walging, angst, opluchting, droefheid, lichamelijk genot, verrassing). Hier staan de Engelse (in dezelfde volgorde). En luister naar de verhaaltjes die er bij horen in het Himba en in het Engels (allemaal zelfde volgorde). Of lees de verhalen (telkens niet meer dan een zin lang).

Voor gezichtsuitdrukkingen is de theorie van de zes universele menselijke basisemoties al uitgebreid getest. Al heel veel geïsoleerde volkeren kregen foto’s van blije en boze westerlingen te zien, en ook mochten ze vaak laten zien hoe ze zelf verschrikt kijken. Andere emoties (zoals schaamte en trots) bleken niet universeel herkenbaar en vrij sterk cultureel bepaald. Dat was allemaal belangrijk pionierswerk door de emotiepsycholoog Paul Ekman, die ook meewerkte aan dit nieuwe onderzoek. Voor emotionele geluiden (vocalisaties) was dit nog niet gedaan, al was al eens ontdekt dat basisemoties in spraak ook universeel herkenbaar waren (in de nonverbale aspecten: de prosodie).

En dus trok een onderzoeksteam naar het noorden van Namibië, voorbij het toeristenplaatsje Opuwa, waar op Google Earth amper wegen zijn te vinden en alleen de curieus gevormde veekralen een teken vormen dat er ook mensen wonen. Het lokale herdersvolk de Himba zou er vrijwel geen contacten onderhouden met de buitenwereld. Dertien mannen en zestien vrouwen kregen een kort verhaaltje te horen en daarna twee vocalisaties, waaruit ze de meest passende moesten aanwijzen.