De Europese steur sterft uit

Een werknemer van een leverancier van kaviaar in Zwitserland snijdt de buik open van een steur.
Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 23 maart. Een blikje belugakaviaar kopen? Dat kan, het kost op internet 350 euro voor 100 gram, en wordt voor de liefhebber legaal geïmporteerd uit de Kaspische Zee. Maar de steureitjes komen wel van een vis die ernstig met uitsterven bedreigd is. En dat geldt voor de meeste steuren ter wereld.

Dat laatste blijkt uit een wereldwijd overzicht dat de natuurorganisatie IUCN heeft gepresenteerd, het eerste in veertien jaar. Die organisatie maakt de internationale Rode Lijst, een wetenschappelijk overzicht van bedreigde diersoorten.

Steuren zijn de afgelopen decennia grotendeels verdwenen uit rivieren, meren en zeeën. Van de 27 soorten steur die wereldwijd leven, zijn er 17 „ernstig bedreigd” met uitsterven. Veruit de meeste wilde populaties zijn ingestort; vier van die bedreigde soorten zijn mogelijk al uitgestorven in het wild.

Primitieve vissoort

Toen de IUCN de steuren voor het laatst onder de loep nam, in 1996, bleken zes soorten ernstig bedreigd. „En sindsdien is er geen enkele nieuwe maatregel genomen om de dieren te beschermen”, zegt de Amerikaanse bioloog Phaedra Doukakis die meewerkte aan de analyse.

De enige steuren waarvoor het vooruitzicht goed is, leven in Noord-Amerika. De steuren van Europa, Rusland en Azië worden – op een enkele soort na – ernstig bedreigd. Voor verschillende soorten voorspellen de onderzoekers dat ze de komende decennia zullen uitsterven.

Steuren (en de verwante lepelsteuren) zijn primitieve vissoorten; ze bestonden 250 miljoen jaar geleden al.

Kaviaar en vlees

Twee bedreigingen zijn funest voor deze vissen: overbevissing en vernietiging van hun leefgebied. Steuren zijn gewild om hun kaviaar, maar ook het vlees wordt gegeten. De vangsten van de beluga (Huso huso) in de Kaspische Zee verminderden sinds de Tweede Wereldoorlog met 95 procent. Zulke afnames, en ook sterkere, worden voor veel steuren gemeld.

„Er wordt nog steeds op veel plaatsen gevist”, vertelt Doukakis van Stony Brook University (VS). „Officieel mag dat in Rusland alleen voor wetenschappelijke doeleinden. Maar die vis die voor wetenschappelijke doelen gevangen wordt, komt vervolgens wel op de markt.”

Andere landen, zoals Kazachstan, staan ook de commerciële vangst op steur nog toe.

Dam tussen steur en paaigebied

De aanleg van stuwdammen – zoals in de Wolga, de Don en de Yangtze – heeft de trek van steuren grotendeels onmogelijk gemaakt; vispassages bestaan niet of nauwelijks.

Lees vandaag in NRC Handelsblad meer over de steur (23 maart, voorpagina en pagina 8). Vanaf 15.00 uur voor (web-)abonnees tevens beschikbaar in de digitale editie.

Gerelateerde artikelen:

Gepubliceerd in:
Wetenschap
Nieuwsbrief