Witte ibissen kunnen homoseksueel worden door kwik in hun voedsel
Rotterdam, 5 dec. Kwik verandert het seksueel gedrag van witte ibissen op opmerkelijke wijze: het maakt ze homoseksueel.
Ibiskuikens die voedsel eten waaraan kwik is toegevoegd, vertonen later in hun leven vaker homoseksueel gedrag dan ibiskuikens die een normaal dieet krijgen voorgeschoteld. Dat blijkt uit onderzoek van Peter Frederick en Nilmini Jayasena van de universiteit van Florida (Proceedings of the Royal Society B, 1 december).
De twee onderzoekers voegden verschillende hoeveelheden kwik toe aan het dieet van jonge ibissen. Bij de hoogste dosis kwik vormde tot 55 procent van de mannetjes later homoseksuele koppels. Mede hierdoor kropen er gemiddeld 32 procent minder kuikens uit het ei dan bij onbehandelde groepen ibissen.
Het kwik beïnvloedt onder meer het baltsgedrag van de witte ibis. Zo schudden homoseksuele mannetjes zelden met hun hoofd en maken ze minder buigingen. Normaal gesproken zijn dit kenmerkende onderdelen van het baltsritueel van de witte ibis. Ook zijn homoseksuele ibissen minder agressief jegens andere mannetjes dan hun heteroseksuele soortgenoten. Van typisch vrouwelijk gedrag is bij de homoseksuele mannetjes overigens geen sprake.
Ook heteroseksuele ibissen ondervinden de schadelijke effecten van het kwik. Met kwik behandelde heteroseksuele vrouwtjes en mannetjes kregen minder nakomelingen dan koppels uit controlegroepen.
De onderzoekers vermoeden dat het kwik de hormonale huishouding van de witte ibis verstoort. Dit is lijn met eerder onderzoek, waarin werd gevonden dat kwik de oestradiol- en testosteronwaarden in mannetjes sterk laat lijken op de hormoonwaarden zoals die normaal gesproken in vrouwtjes worden gevonden.
De hoeveelheden kwik waaraan de ibissen werden blootgesteld komen overeen met kwikwaarden zoals die gevonden worden in de moerassen van Midden-Amerika. Omdat kwik niet afgebroken kan worden, kunnen kwikverontreinigingen natuurgebieden jarenlang teisteren. Naast vogelsterfte zou kwik dus ook een verandering in het seksueel gedrag van vogels kunnen veroorzaken. De volgende stap is om te kijken of dit in wilde populaties van de witte ibis ook gebeurt. Of kwik het seksueel gedrag van andere vogelsoorten kan veranderen, moet ook nog blijken.